با بررسی خطبه های توحیدی می توان نتیجه گرفت که محدثان معتقدند این احادیث جایگاه ویژه ای دارد؛ به طوری كه غالبا احادیث توحیدی در باب های اول مجامع حدیثی جای گرفته اند و بعد از احادیث فقهی_ كه مورد ابتلای عامه مردم هستند_، بیشترین تبیین و توضیح درباره احادیث توحیدی است؛ شرح های متعددی كه بر توحید شیخ صدوق(رح) نوشته شده است نمونه ای از اهتمام عالمان به احادیث توحیدی است.

٣.٢. برتری ادبی

نعمت سخن گفتن از نعمت های با ارزش الهی است، به گونه ای كه خداوند متعال آن را در عرض خلقت انسان قرار داده است؛[١٧٢] ائمه اطهار(ع) که تمام فضایل انسانی را در حد اعلای آن داشتند، از نعمت بیان هم کمال بهره را برده اند؛ چنان که امیرالمومنین(ع) دراین باره فرموده اند:

‌همانا ما امیران سخن هستیم، درخت سخن در ما ریشه دوانده، و شاخه‌هاى آن بر ما سایه افكنده است‌.[١٧٣]

خطبه های حضرت زهرا؟سها؟ و حضرت زینب؟سها؟ و امام سجاد(ع) از نمونه های برجسته این ویژگی اهل بیت(ع) است که افزون بر مضامین عالی در نهایت فصاحت و بلاغت ادبی انشاء شده اند. از این رو می توان گفت که علو مضمون با علو ادبیات متن رابطه ای تنگاتنگ دارد و بین برتری محتوایی و برتری ادبی پیوندی نزدیک برقرار است.

در علم بلاغت ثابت است که رابطه لفظ و معنا سه گونه است: گاهی لفظ بیشتر از معنا است که آن را اطناب گویند؛ گاهی لفظ و معنا به یک اندازه اند که آن را مساوات می نامند و گاه لفظ كمتر از معناست كه آن را ایجاز می خوانند؛[١٧٤] امامان معصوم(عهم) در بیانات خود این سه شیوه بلاغی را رعایت می كردند و اگر مخاطب سطح فكری پائین تری داشت به شرح و بسط بیشتر می پرداختند و اگر احتیاج به اختصاربود روش ایجاز را پیش می گرفتند و در حالت عادی به روش مساوات عمل می كردند؛ احادیث علو مضمون نتیجه روش ایجاز است و

[١٧٢]. سوره الرحمن، آیه ٢ و ٣.

[١٧٣]. نهج البلاغه، خطبه٢٣٣.

[١٧٤]. ر.ک: جواهر البلاغه، ص١٩٢.