درمیان اهل بیت(عهم)، امیرالمومنین(ع) جایگاه ویژه ای دارد و نهج البلاغه بهترین شاهد پیشتازی امیرمومنان(ع) در این میدان است و كسی كه بهره كافی از ادبیات عرب و ظرافت های آن داشته باشد بهتر می تواند به شاهكارهای ادبی و محتوایی ایشان پی ببرد؛. برای نمونه وقتی که حضرت از قیامت سخن می گوید با كمترین لفظی تنبه بزرگی را می آفریند و می فرماید:

فَإِنَّ الْغَایةَ أَمَامَكُمْ وَ إِنَّ وَرَاءَكُمُ السَّاعَةَ تَحْدُوكُمْ تَخَفَّفُوا تَلْحَقُوا فَإِنَّمَا ینْتَظَرُ بِأَوَّلِكُمْ آخِرُكُم؛‌[١٧٥] همانا آخرت پیش روى شماست، و مسّلما قیامت از پشت سرتان، شما را مى‌راند. سبكبار شوید تا ملحق شوید، كه رفتگان شما را باز داشته‌اند، تا آخرین شما به آنان ملحق گردند.

برتری ادبی و محتوایی این سخن در حدی است که سید رضی_ به عنوان کارشناسِ خبره این فن_ به توصیف و تمجید آن پرداخته، می گوید:

این سخن را پس از كلام حق و گفتار پیامبر(صل) با هر سخن دیگر بسنجند، بر آن برترى دارد و از آن پیشى مى‌گیرد. این كه فرمود: «سبكبار شوید تا ملحق گردید» سخنى از این كوتاه‌تر و پر معناتر شنیده نشده، چه جمله‌اى عمیق، و سرچشمه‌اى از معرفت و حكمت است.[١٧٦]

نمونه دیگر از احادیث دارای علو مضمون فرمایش امیرالمومنین(ع) در خطبه ٢٧ نهج البلاغه است:

فَوَاللَّهِ مَا غُزِی‌ قَوْمٌ‌ قَطُّ فِی عُقْرِ دَارِهِمْ‌ إِلَّا ذَلُّوا؛[١٧٧] به خدا قسم هیچ ملّتى در خانه‌اش مورد حمله قرار نگرفت مگر اینكه خوار شد.

سخنوران در برابر زیبایی های محتوایی و ادبی این سخن امیرمومنان(ع) سر تسلیم فرود آورده؛ زبان به تمجید آن گشوده اند؛ ابن ابی الحدید در شرح این کلام، خطبه ای از ابن نباته[١٧٨] می آورد كه در ضمن آن جمله ای از حضرت آمده است؛ وی

[١٧٥]. نهج البلاغه، خطبه٢١.

[١٧٦]. همان.

[١٧٧].همان، خطبه ٢٧.

[١٧٨]. اِبْنِ نُباته، ابوبکر جمال‌الدین محمد بن محمد فارقی حذاقی (جذامی) مصری ادیب، شاعر و نویسندۀ مشهور عصر ممالیک؛ نک: دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج٥ ص٢٢.