پایین، متوسط، شاهکار و یا در حدّ اعجاز باشد، صور خیال، نکات بدیعی، واژه ها و ترکیب های به کاررفته در سخن نیز ممکن است شاهکار یا در حدّ اعجاز باشند.[١٥٣]

مشكلی كه ممکن است دراین باره پیش آید اینكه این معیار به طورمطلق نمی تواند وسیله ای برای سنجش اعتبار احادیث به كارگرفته شود؛ زیرا همه احادیث دارای مضامین عالی نیستند و لازمه به كارگیری این معیار_ دست کم در غالب موارد_ نقل به لفظ بودن احادیث است و روشن است كه بخش قابل توجهی از احادیث، نقل به معنا شده اند؛ بااین همه علو مضمون، كاركرد اجمالی خود را ازدست نداده است و در اعتبارسنجی احادیث به ویژه نزد عالمان امامیۀ متقدم، مورد اعتنا بوده است؛ چنان که یكی از اصلی ترین راه های انتساب كتاب نهج البلاغه به امیرالمومنین(ع) مسئله علو مضمون است که به اقرار شارحان و محققان نهج البلاغه این مضامین عالی فقط از زبان معصوم(ع) می تواند، صادر می شود.[١٥٤]

مهم آنكه روش تعامل علما با احادیث به یكی از دو شیوه ذیل بوده است: برخی از عالمان سندگرا بوده اند و سند حدیث را پایه و رکن اصلی صحت و سقم حدیث می دانستند و عده ای دیگر سند را تنها یكی از راه های اطمینان به صدور حدیث می شمردند و در كنار سند، به قرینه های دیگری برای احراز اعتبار حدیث اعتقاد داشتند؛ باتوجه به این مطلب کارکرد علوّ مضمون در ارزیابی و اعتبارسنجی احادیث، تنها برای کسانی مفید است که معتقد به روش دوم (وثاقت صدوری) باشند؛ از جمله عالمانی كه از شیوه وثوقِ به صدور احادیث تبعیت كرده، شیخ محمدحسین كاشف الغطاء(رح) است وی درباره سند دعای صباح می گوید:

ائمه دارای شیوه‌ای خاص در ثنای پروردگار و ستایش وی و تضرّع به درگاه او هستند و هر کس با احادیث ائمه و کلامشان اُنس گرفته و در دریای ادعیه آنها غرق شده باشد، این نکته را درک می‌کند. هر کس که برایش چنین ملکه‌ و اُنسی حاصل شده باشد، در صدور این دعا از ائمه شک نمی‌کند، گذشته از این که این دعا، از شبیه‌ترینِ ادعیه به دعاهای امیرمؤمنان، مثل دعای کمیل و... است. پس ضعف سند این دعا، با وجود استواری متنش، خللی

[١٥٣]. فصلنامه علوم حدیث شماره ٤ ,مقاله «اثبات صدور حدیث».

[١٥٤]. ر.ک: آیت الله استادی، مجله قبسات، شماره١٩ و آیت الله مكارم شیرازی، پیام امام امیرالمومنین(ع)، ج١ ص٥٦.