سخن آیت الله معرفت در آیه بالا کمی آشفته به نظر می‌رسد؛ زیرا در آیه سی سوره ملک کلمه «ماء» دوبار به‌کاررفته است و می‌توان گفت دو تأویل نیز دیده می شود؛ در حدیث نخست معنای بطنی «غور الماء»، «فقدان الامام» یا «غیبه الامام» است و در حدیث دوم معنای بطنی «ماء معین»، «علم الامام» است؛ افزون بر این که تعبیر «امام جدید»، «امام ظاهر» و «امام مثله» نیز در تأویل «ماء معین» نقل شده است؛[٨٤] آنچه در نگاه نخست به ذهن می‌رسد این است که بنابر حدیث نخست، امام تأویل ماء است و غیبت امام نیز تأویل فرورفتن و ناپدیدگشتن آب است؛ حال آنکه در حدیث دوم علم امام، تأویل ماء معین خوانده شده است؛ اگر از احتمال ادراج جمله «أی یأتیكم بعلم الإمام» یا «یعنی بعلم الإمام»[٨٥] در حدیث دوم چشم ‌پوشی شود، باید رابطه دو تأویل- امام و علم امام- تبیین شود؛ برای تبیین این رابطه لازم است به معنای «ماء معین» نیز توجه شود؛ شیخ طوسی در معنای آن می ‌نویسد:

الماء المعین الذی تراه العیون. و قال قتادة و الضحاك: هو الجاری؛ ماء معین به معنای آبی است که چشمان آن را می‌بینند [و ظاهر است]، قتاده و ضحاک گفته‌اند: ماء معین همان آب جاری است.[٨٦]

معنای بالا با تعبیر «امام ظاهر» و «امام جدید» سازگارتر است؛ در نتیجه می‌توان تأویل در هر دو حدیث را یکسان و معنای بطنی ماء را امام دانست؛ از سوی دیگر در حدیثی از امام باقر(ع) چنین فرموده‌اند:

فَمَنْ یَأْتِیكُمْ بِإِمَامٍ ظَاهِرٍ یَأْتِیكُمْ بِأَخْبَارِ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ حَلَالِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ حَرَامِهِ

در این حدیث صفت «یَأْتِیكُمْ بِأَخْبَارِ السَّمَاءِ ...» به جنبه علم امام اشاره دارد؛ در واقع غیبت امام، محرومیت از علم الهی را به دنبال دارد و جایگاه امامت نیز به دلیل همین علم الهی است؛ به بیان روشن‌تر نمی‌توان میان امام و علم او جدایی افکند؛ از این رو تأویل ماء معین به علم امام نیز صحیح است؛ به نظر می‌رسد آیت الله معرفت به دلیل همین نکته، تأویل اصلی را علم امام دانسته است؛ می‌توان گفت

[٨٣]. التفسیر الأثری الجامع، ج١، ص٥١-٥٢.

[٨٤]. ر.ک: الكافی، ج١، ص٣٤٠؛ كمال الدین و تمام النعمة، ج١، ص٣٢٦؛ تفسیر القمی، ج٢، ص ٣٧٩.

[٨٥]. تفسیر القمی، ج٢، ص٣٧٩.

[٨٦]. التبیان فى تفسیر القرآن، ج١٠، ص٧٢.