این بخش از تأویل به بطن، پوشیدگی معنای عام به واسطه خصوصیات تنزیلی آیه را یادآوری می ‌کند، هر آیه خصوصیات تنزیلی ویژه‌ای مانند خصوصیات زمانی، مکانی و مناسبتی نزول آیه دارد که آیه را دربرگرفته ‌ است؛ حال معنای بطنی تنها درصورتی رخ نشان خواهد داد که این خصوصیات نادیده گرفته شود و به اصطلاح الغاء خصوصیت گردد؛ ازاین رو معنای تأویلی همواره در پرده‌ای از خصوصیات تنزیلی پوشیده و مبطون است و تنها کسانی به بطن آیه راه خواهند یافت که اهل تعمّق و درون‌نگری باشند؛[٤٨] در حقیقت علامه معرفت بطن را از دو منظر معنانموده است: معنای تأویلی آیه برای کسی که نگاه خویش را تنها به ویژگی‌های تنزیلی دوخته است، بطن و پوشیده است و برای کسی که اهل درون‌نگری و ژرف‌اندیشی است، راه یابی به درون و بطن آیه است؛ آیت الله معرفت دیدگاه خود را در آیه <وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجالًا نُوحِی إِلَیْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ>[٤٩] تبیین نموده است؛ به اعتقاد وی معنای تنزیلی آیه دربارۀ مشرکان است؛ آنان تلاش داشتند با طرح این پرسش که آیا فرستاده خدا می‌تواند از جنس بشر باشد؟ جایگاه پیامبر را زیر سؤال ببرند؛ بنابر این معنای ظاهری و تنزیلی آیه مربوط به مشرکان و دفع اشکال آنان است؛ ازسوی دیگر آیه براساس فحوای عام خود به قاعده «ضرورت مراجعه جاهل به عالم» دلالت دارد؛ یعنی هرکس آگاهی از مسئله‌ای در معارف و علوم ندارد، باید به دانشمندان آن مسئله مراجعه نماید.[٥٠]

آیت الله معرفت معتقد است، اگر به ظاهر و تنزیل آیات بسنده شود، قرآن کتاب تاریخ خواهد شد؛ زیرا در بسیاری از آیات قرآن -مانند آیه بالا- خطاب به شخص وجود دارد و مخاطبان آیات افراد خاصی بوده‌اند و در صورت اکتفا به ظاهر، آیات تنها گزارش از حادثه‌ای در گذشته می ‌گردند؛[٥١] علامه معرفت در تحلیل روایات بطن، یک نکته را برجسته می‌سازد؛ اگر بنا بود بطن قرآن را عدۀ خاصی بدانند، پیامبر این [مسئله] را به صورت عمومی مطرح نمی ‌کرد؛ پس اینکه نبی اسلام، بطن قرآن

[٤٨]. ر.ک: التفسیر الأثری الجامع، ج١، ص٣٠؛ «بطن و تأویل قرآن»، ص٢١٢، کتاب نقد، ش ٣٥، ١٣٨٤ش.

[٤٩]. نحل، آیه٤٣.

[٥٠]. ر.ک: التفسیر الأثری الجامع، ج١، ص٣١.

[٥١]. ر.ک: «تاویل به روایت معرفت»، ص٢١، خردنامه، ش ٣٢، ١٣٨٨ش.