٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٩ - اعتبارسنجی و مفهومشناسی احادیث «مَن بلغ»

در آن مقدار از اخبار که به طور طبیعی اشتباه رخ می دهد و خلاف، واقع می شود.

در واقع نکته محوری روایات «من بلغ» و تأکید آن‌ها بر این است که اگر خبر و روایت خلاف واقع درآمد، خداوند متعال آن را جبران کرده و ثوابی که بر آن کار فرض شده را عطا می‌کند؛ حال آن کار، انجام مستحب باشد یا واجب و یا ترک مکروه باشد یا حرام.

بله اگر نکته اصلی این روایت بیان ثواب بر انجام یک فعل غیرالزامی بود از لسان آن‌ها می‌شد اختصاص به احکام غیرالزامی را فهمید و در نهایت نظر مرحوم صاحب وسائل و آقای خویی را تقویت کرد و آن اینکه روایات «من بلغ» درصدد بیان اعطای ثواب است و به‌وسیله این روایات نمی‌توان استحباب عملی را که دلیل معتبر ندارد ثابت کرد، درحالی که لسان این روایات نه اختصاص به مستحبات دارد و نه طریق و دلیل غیر معتبر.

بنابراین می توان مطلب را چنین تبیین کرد: برای روایات «من بلغ» می‌توان یکی از دو معنای احتمالی را در نظر گرفت و با توجیه‌های تکلف آور روایات «من بلغ» را بر یکی از آن دو حمل کرد؛ این دو معنای احتمالی عبارتند از: ١- تسامح در ادله سنن؛ ٢- اعطای ثواب بدون استنباط حکم استحبابی و می‌توان این روایات را حمل بر معنایی منطقی و معقول کرد که با ادله دیگر و چارچوب شریعت سازگاری کامل دارد و نیاز به هیچ توجیه و تکلفی نیست؛ آن معنا عبارت است از: جبران موارد خطا و خلاف واقع در اخبار و روایات در حوزه دین از طرف خداوند متعال، با اعطای اجر و ثواب به آن موارد، البته در صورتی که روایت و خبر از طریقی معتبر و قابل اعتماد رسیده باشد.