ششم. استناد به خبر ضعیف و امور نامعتبر، قبح عقلایی دارد و این قبح عقلایی چنان محکم و استوار است که بایستی با ادله محکم و صریح برداشته شود و اخبار من بلغ در این زمینه ناتوان است؛ چراکه در آنها تصریح به اعتبار بخشیدن به خبر ضعیف و دلیل غیر معتبر نشده است، بلکه این مطلب صرفا یک احتمال در معنای احادیث من بلغ است که بایستی آن را با توجیه ها و تاویل ها همراه کرد تا مورد قبول واقع شود و چنین احتمالی، توان مقابله با یک دلیل محکم را ندارد.

بنابراین روایات «من بلغ» نه درصدد بیان قاعده تسامح در ادله سنن و جواز استنباط احکام غیرالزامی از ادله ضعیف و غیرمعتبر و استناد آن به شریعت است و نه در مقام بیان اثبات ثواب برای عملی که به امید ثواب و استحباب انجام شود؛ اساساً این روایات هیچ‌گونه اختصاصی به احکام غیرالزامی ندارد، همان گونه که اختصاصی به ادله ضعیف ندارد، بلکه شامل احکام الزامی اعم از وجوب و حرمت نیز می‌شود؛ چراکه بر انجام واجبات و ترک محرمات نیز ثواب مترتب است.

نتیجه‌گیری

با توجه به مطالبی که بیان شد می‌توان نتیجه گرفت، روایات «من بلغ» یکی از ادلۀ نقلی بر حجیت خبر واحد است، البته خبری که شرایط حجیت را دارا باشد و محور اصلی این روایات بیان این نکته است که اگر کسی براساس خبر و روایتی که شرایط حجیت را داشت عمل کرد و بعد معلوم شد آن خبر واقعیت نداشته و از معصوم صادر نشده یا در نقل آن خطایی رخ داده یا به هر شکل دیگر خلاف واقع صورت گرفته، خداوند متعال از فضل خود، ثواب آن عمل را به عمل‌کننده می‌دهد؛ خواه آن عمل، انجام یک مستحب باشد یا واجب و یا ترک مکروه باشد یا حرام؛ هرآنچه مضمون خبر بوده، اعم از حکم الزامی یا غیرالزامی و یا حتی غیر از احکام فقهی، مثل اینکه بیان یک امر اعتقادی باشد و شخص دریافت‌کنندۀ خبر براساس مضمون آن عقیده‌ای پیدا کرده، ثواب آن را دریافت می‌کند؛ اما به شرط آنکه خبر شرایط کامل حجیت را داشته باشد؛ بنابراین مضمون روایات «من بلغ» این است که اخبار و روایاتی که در عرف عقلا حجت هستند از دیدگاه شارع هم حجت است و آن را پذیرفته و تأیید کرده و بر عمل به آن ثواب می‌دهد؛ حتی