بنابراین دو حدیث صحیح السند، یکی در کتاب المحاسن و دیگری در کتاب الکافی هست که با احادیث دیگر این دو کتاب و کتاب ثواب الأعمال تقویت می شوند و ازآنجاکه مضمون این احادیث بنابر نظر نگارنده، همان حجیت‌دادن به خبر واحد است، تمامی ادله حجیت خبر واحد تعاضد مضمونی این احادیث را دربر دارند، در نتیجه اطمینان به صدور این احادیث حاصل شده و هیچ شک و تردیدی در اعتبار این احادیث نیست.

٣. دیدگاه علمای مشهور، در معنای روایات «من بلغ»

در بین قدمای شیعه و قبل از سید بن طاووس کسی که به‌طور مفصل به این بحث پرداخته یا حتی طرح بحث کرده باشد، یافت نشد؛ تنها ممکن است کسی از عناوینی که برقی، کلینی و شیخ صدوق؟رحهم؟ برای این احادیث برگزیدند، اختصاص این احادیث را به‌انجام یک ‌عمل بفهمد و در نتیجه آن را ویژه احادیث فقهی تلقی کند؛ بنابراین، اولین کسی که نظریۀ «تسامح در ادله سنن» را مطرح نموده و آن را از احادیث «من بلغ» استخراج کرده، سیدبن طاووس است؛ ایشان در جاهای مختلفی از کتاب های متعدد خود این مطلب را تصریح می‌کند؛ برای نمونه ایشان در کتاب الاقبال میگوید: اگرچه برای تمامی عباداتی که گفتیم سند ارائه نکردیم، اما روایاتی با سند و از طریق افراد ثقه در دست داریم که اگر سفارش به‌انجام کارهای نیکی به کسی رسید و انجام داد، فضل و ثواب آن را درک می کند؛ ( این سفارش از هر طریقی رسیده باشد) و در پی آن روایات «من بلغ» را آورده است؛[٢١] همچنین در کتاب جمال الاسبوع[٢٢] و کتاب فلاح السائل[٢٣] به این مطلب تصریح می کند.

ابن‌فهد حلی از دیگر عالمان بزرگ شیعه در قرن نهم هجری به این مطلب پرداخته است؛ وی در ابتدای کتاب عدة الداعی با تذکر این نکته که محور اصلی

[٢١]. ر.ک: الاقبال، ج٣، ص١٧٠.

[٢٢]. ر.ک: جمال الاسبوع، ص١٥٨.

[٢٣]. ر.ک: فلاح السائل، ص١١.