جمال الاسبوع[١٤] و فلاح السائل[١٥] و نیز کتاب عدة الداعی[١٦] واسطه هستند و احادیث «من بلغ» را از منابع فوق نقل کرده‌اند؛ هرچند سید بن طاووس پس از نقل حدیث هشام بن سالم از طریق کلینی، می‌گوید: این حدیث را در اصلِ هشام نیز دیده است.[١٧]

ابن‌ فهد حلّی پس از نقل حدیث از منابع شیعی، گزارشی را از منابع اهل سنت اضافه کرده و نتیجه می گیرد این مطلب مجمع علیه نزد فریقین است.[١٨]

این احادیث در جوامع متأخر نیز منعکس شده است؛ شیخ حرّ عاملی باب هجدهم از ابواب مقدمه عبادات را به نقل این احادیث اختصاص داده و با نقل‌های متفاوت و طرق مختلف و حتی آوردن تعابیر بزرگانی چون سید بن طاووس و ابن‌فهد حلی، تعداد نُه‌روایت را در باب «استحباب الایتان بکل عمل مشروع روی له ثواب عنهم(عهم)» آورده است.[١٩]

علامه مجلسی نیز به چهار گزارش از این حدیث بسنده کرده و می‌گوید: این خبر از روایات مشهورِ بین شیعه و سنی است.[٢٠]

اما به‌نظر می‌رسد آنچه از احادیث «من بلغ» در منابع حدیثی اصلی شیعه وارد شده، به سه‌حدیث برمی گردد؛ یعنی: حدیث هشام بن سالم و محمد بن مروان در کتاب المحاسن و الکافی و حدیث صفوان در کتاب ثواب الأعمال؛ اگر تفاوت‌های جزئی بین گزارش المحاسن و الکافی، در نظر گرفته شود و هر یک از آن‌ها حدیثی جدا به‌حساب آید، در نهایت پنج‌حدیث می شود.

٢. اعتبارسنجی

احادیث «من بلغ» در منابعی چون کتاب المحاسن، الکافی و ثواب الأعمال نقل شده‌اند؛ بنابراین دارای قوت اعتبار به‌لحاظ منابع نقل هستند. اما به‌لحاظ سند و از دیدگاه رجال، از میان دو حدیث کتاب المحاسن،‌ حدیث اول با توجه به مجهول‌بودن محمد بن مروان، ضعیف و حدیث دوم صحیح السند است؛ حدیث اول در کتاب الکافی صحیح السند و حدیث دوم به‌لحاظ وجود عمران الزعفرانی و نیز محمد بن

[١٤]. ر.ک: جمال الاسبوع، ص١٥٨.

[١٥]. ر.ک: فلاح السائل، ص١١.

[١٦]. ر.ک: عدة الداعی، ص١٢.

[١٧]. الاقبال بالأعمال الحسنه، ج٣، ص١٧٠.

[١٨]. ر.ک: عدة الداعی، ص١٢.

[١٩]. ر.ک: وسائل الشیعة، ج١، ص٨٠.

[٢٠]. ر.ک: بحارالانوار، ج٢، ص٢٥٦.