فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٣٢١ - دستيابى به مقام شفاعت

٢٢٣٥. لزوم برپا داشتن نمازهاى يوميّه از ناحيه محمّد صلى الله عليه و آله، در اوقات مقرّر خود:

وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ‌ [١] ...

هود (١١) ١١٤

أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى‌ غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً [٢].

اسراء (١٧) ٧٨

٢٢٣٦. پيامبر صلى الله عليه و آله، موظّف به رعايت جهر و اخفات در نمازهاى خود:

قُلِ ادْعُوا اللَّهَ‌ ... وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لا تُخافِتْ بِها وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا [٣].

اسراء (١٧) ١١٠

٢٢٣٧. برگزارى نماز از سوى پيامبر صلى الله عليه و آله در برهه‌اى از زمان، به طرف بيت‌المقدّس:

سَيَقُولُ السُّفَهاءُ مِنَ النَّاسِ ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كانُوا عَلَيْها .... وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ‌ ... قَدْ نَرى‌ تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ‌ ....

بقره (٢) ١٤٢-/ ١٤٤

٢٢٣٨. برگزارى نماز به نحو مستمرّ و مكرّر از سوى پيامبر صلى الله عليه و آله و در حضور مخالفان:

أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى‌ عَبْداً إِذا صَلَّى‌ [٤].

علق (٩٦) ٩ و ١٠

٢٢٣٩. سعى و تلاش مخالفان پيامبر صلى الله عليه و آله براى جلوگيرى از نماز آن حضرت:

أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى‌ عَبْداً إِذا صَلَّى.

علق (٩٦) ٩ و ١٠

٢٢٤٠. جلوگيرى ابوجهل از نماز پيامبر صلى الله عليه و آله در مكّه:

أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى‌ عَبْداً إِذا صَلَّى‌ [٥].

علق (٩٦) ٩ و ١٠

آثار نماز محمّد صلى الله عليه و آله‌

١. آمادگى براى تلقّى وحى‌

٢٢٤١. اقامه نماز از جانب پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله زمينه تلقّى وحى از سوى پيامبر صلى الله عليه و آله:

قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا.

مزمّل (٧٣) ٢ و ٥ و ٦

٢. دستيابى به مقام شفاعت‌

٢٢٤٢. اقامه نماز شب از سوى محمّد صلى الله عليه و آله موجب دستيابى آن حضرت به مقام شفاعت:

وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى‌ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً.

اسراء (١٧) ٧٩

[١] . «طرف» به معناى جانب و ناحيه است. دو جانب روز منطبق است بر نماز صبح و ظهر و عصر و «زلف» [جمع زلفه‌] به معناى ساعات اوّليّه شب است كه وقت نماز مغرب و عشا است. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٣٠٦-/ ٣٠٧) بنابراين مى‌توان گفت: آيه، ناظر به نمازهاى فريضه يوميّه است.

[٢] . گفته شده: آيه مزبور، جامع صلوات يوميّه است، زيرامقصود از «دلوك شمس» نماز ظهر و عصر، و «غسق اللّيل» نماز مغرب و عشا، و «قرءان الفجر» نماز صبح است. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٦٦٩-/ ٦٧٠)

[٣] . گفته شده: مقصود از آيه مذكور اين است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله بعضى نمازها را جهراً و بعضى را اخفاتاً بايد انجام دهد. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٦٨٩)

[٤] . فعل مضارع «يَنهى‌» كه بر نهى مكرّر مخالفان‌رسول‌خدا صلى الله عليه و آله نسبت به اقامه نماز ايشان دلالت دارد، نشانگر اين است كه اوّلًا اقامه نماز آن حضرت مكرّر بوده و ثانياً در حضور و محلّ نظر آنان بوده است.

[٥] . مقصود آيه ابوجهل است. (مجمع البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٧٨٢)