وَ لَمَّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ما زادَهُمْ إِلَّا إِيماناً وَ تَسْلِيماً.

احزاب (٣٣) ٢٢

نيز---) احزاب «غزوه»

٣. غزوه بدر

٩٨١. فرمان خدا و تقدير او، عامل حركت پيامبر صلى الله عليه و آله به سوى جنگ بدر:

كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ‌ [٢].

انفال (٨) ٥

٩٨٢. آگاهى پيامبر صلى الله عليه و آله به‌وسيله وحى الهى از مأموريّت الهى فرشتگان براى پشتيبانى از مجاهدان بدر:

إِذْ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى الْمَلائِكَةِ ....

انفال (٨) ١٢

٩٨٣. اقدام پيامبر صلى الله عليه و آله به جنگ بدر، اقدامى به حق و تحت تدبير و ربوبيت خداوند:

كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِ‌ [٣] ...

انفال (٨) ٥

٩٨٤. اندك بودن سپاه دشمن در جنگ بدر، در رؤياى پيامبر صلى الله عليه و آله:

إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنامِكَ قَلِيلًا وَ لَوْ أَراكَهُمْ كَثِيراً لَفَشِلْتُمْ وَ لَتَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ لكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ.

انفال (٨) ٤٣

٩٨٥. پيروزى مؤمنان پيكارگر بدر، تنها به دست خدا نه پيامبر صلى الله عليه و آله:

لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْ‌ءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ‌ [٤].

آل‌عمران (٣) ١٢٨

٩٨٦. سرنوشت كافران محارب در بدر، تنها به دست خدا، نه رسول او:

لِيَقْطَعَ طَرَفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوا خائِبِينَ‌ لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْ‌ءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ‌ [٥].

آل‌عمران (٣) ١٢٧ و ١٢٨

٩٨٧. دلدارى خدا به محمّد صلى الله عليه و آله در غزوه بدر با وعده امداد ملائكه، در پى تنگناى به وجود آمده براى مسلمانان:

إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ.

انفال (٨) ٩

[١] . بنا بر يك قول، مراد از «الاحزاب» جماعت تحزيب يافته دشمنان در غزوه خندق است كه در آن، مؤمنان وعده بشارت به نصرت خدا و رسولش را ديدند. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٥٤٩)

[٢] . مراد از «بيتك» مدينه است، يعنى خروج پيامبر صلى الله عليه و آله از مدينه به سوى بدر. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٨٠١)

[٣] . با توجّه به آيات بعد معلوم مى‌شود مراد ازجمله «أخرجك ...» خروج پيامبر صلى الله عليه و آله براى جنگ بدر بوده است.

[٤] . اگر ال در «الامر» براى جنس باشد پيروزى در جنگ بدر مصداقى از آن خواهد بود، و اگر عهد ذكرى باشد اشاره به پيروزى در آن جنگ است.

[٥] . گفته شده است: آيه «ليقطع طرفاً من الّذين كفروا ...» متصل است به آيه «و لقد نصركم اللّه ببدر» (آل‌عمران/ ٣، ١٢٣). (مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٨٣١)