فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٦٥ - رفع سختيها از محمد صلى الله عليه و آله

٢٨٥. دعوت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و هشدار به مردم، موجب‌مشكلات و سختيهاى فراوان براى آن حضرت:

قُمْ فَأَنْذِرْ وَ لِرَبِّكَ فَاصْبِرْ.

مدّثر (٧٤) ٢ و ٧

٢٨٦. رسالت محمّد صلى الله عليه و آله توأم با سختيها و مشكلات فراوان:

أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ‌ وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ‌ الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ.

انشراح (٩٤) ١-/ ٣

٢٨٧. تحمّل سختيها و مشقّات از سوى پيامبر صلى الله عليه و آله، در اجراى رسالت و تبليغ دين:

ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى‌ [١].

طه (٢٠) ٢

٢٨٨. تحمّل رسالت براى پيامبر صلى الله عليه و آله، بدون امداد و الطاف الهى، كارى سخت و دشوار بر آن حضرت:

أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ‌ وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ‌ الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ‌ [٢].

انشراح (٩٤) ١-/ ٣

٢٨٩. سخت گرفتن پيامبر صلى الله عليه و آله بر خود، جهت اقامه نماز و تهجّد شبانه:

ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى‌ [٣].

طه (٢٠) ٢

رفع سختيها از محمّد صلى الله عليه و آله‌

٢٩٠. خداوند، برطرف كننده سختيهاى وظايف مربوط به رسالت، از پيامبر صلى الله عليه و آله:

أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ‌ وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ‌ الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ‌ فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً.

انشراح (٩٤) ١-/ ٣ و ٥ و ٦

٢٩١. برداشته شدن برخى حرجها و تنگناهاى اجتماعى، از پيامبر صلى الله عليه و آله:

وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَ اتَّقِ اللَّهَ وَ تُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَ تَخْشَى النَّاسَ وَ اللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشاهُ فَلَمَّا قَضى‌ زَيْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناكَها لِكَيْ لا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْواجِ أَدْعِيائِهِمْ إِذا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً.

احزاب (٣٣) ٣٧ و ٣٨

٢٩٢. برداشته شدن تنگناها و حرج از پيامبر صلى الله عليه و آله، در اجراى برخى كارهاى مباح، سنّتى الهى و در راستاى سنّت خدا، درباره انبياى گذشته:

ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً.

احزاب (٣٣) ٣٨

٢٩٣. رفع حرج از پيامبر صلى الله عليه و آله، امرى الهى، سنجيده و حساب شده:

ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً.

احزاب (٣٣) ٣٨

[١] . معناى آيه چنين است: قرآن را نازل نكرديم تا خودت را در انجام دادن تبليغ و وادار نمودن مردم به آن [هدايت‌] به سختى و مشقّت بيندازى. (الميزان، ج ١٣، ص ١١٩)

[٢] . مقصود از «الّذى انقض ظهرك» آسان كردن [اداى‌وظايف، نسبت‌] به مقام نبوّت [و رسالت‌] است كه قيام به آن كمرشكن بود و خداوند اين كار را بر آن حضرت آسان نمود. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٧٧٠)

[٣] . در احتمالى، پيامبر صلى الله عليه و آله خود را بيش از حدّ براى نماز و تهجّد شبانه به زحمت مى‌انداخت و آيه مزبور ناظر بر اين مطلب است. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٥)