عبرتهاى عاشورا - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢

٣- عبرت‌آموزى در قرآن و روايات‌
الف- قرآن‌
قرآن مجيد، كتاب هدايت است و براى هدايت انسان، روش‌هايى گوناگون به كار گرفته و يكى از اين روش‌ها «تمثيل» است كه خود درباره آن فرموده است:
«وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فى‌ هذَا الْقُرْانِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ» «١»
و بى گمان ما براى مردم در اين قرآن از هر چيز مَثَلى بيان كرده‌ايم.
مَثَل‌هاى قرآن بسيار پرشمار و گوناگونند و از حشرات و حيوانات گرفته تا كوه و كهكشان را در بردارند و چنان كه گذشت جنبه درس‌آموزى و عبرت دهى دارند از جمله، در سوره تحريم، آيات ١٠- ١٢ آمده است:
«ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَامْرَأَتَ لُوطٍ»
خداوند براى كسانى كه كافر شده‌اند، همسرنوح و همسرلوط را مَثَل آورده است.
همچنين، در جايى ديگر آمده است:
«وَضَرَبَ اللَّهُ لِلَّذينَ امَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَونَ ... وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرانَ»
و خداوند براى كسانى كه ايمان آورده‌اند، همسر فرعون و مريم- دخترعمران- را مَثَل آورده است.
بسيارى از آيات قرآن به پندار و كردار و رفتار زشت و نابخردانه كافران، مشركان، و تبهكاران پرداخته و زندگى نكبت‌بار و فرجام سياه آنان را شرح داده است. اين گونه آيات بيش از يك چهارم قرآن را تشكيل مى‌دهند؛ چنان كه امام باقر عليه السلام مى‌فرمايد:
«نَزَلَ الْقُرانُ ارْبَعَةَ ارْباعٍ؛ رُبْعٌ فينا وَ رُبْعٌ فى عَدُوِّنا وَ رُبْعٌ سُنَنٌ وَ امْثالٌ وَ رُبْعٌ فَرائِضُ وَ احْكامٌ» «٢»