رسائل فقهى - علامه جعفری - الصفحة ٣٣٧

سؤال - لطفا بفرماييد كه اگر در طنز قراين حالى و مقالى باشد مبنى بر مزاح و شوخى ، اينجا چه حكمى دارد ؟ مضافا بر اين كه حضرت عالى اشاره فرموديد كه طنز نوعا و غالبا دروغ است و خلاف واقعيت را ارائه مى دهد . اما در دروغ مستحضريد كه بايد قصد اخبار در كار باشد ، گاهى اصلا در طنز به دليل شواهد و قراين حالى و مقالى ، از واقعيت اخبار نمى كند در اين صورت چه حكمى دارد ؟
پاسخ - در طنز اگر قراين حاليه و مقاليه در كار باشد چه متصل و چه منفصل ، لفظى يا غير لفظى كه من دارم طنز مى گويم در مقام مطايبه و شوخى هستم نه در مقام واقعيتگويى كه اين كاستى موجود را برجسته كنم ، در اين صورت اگر طرف احساس اهانت نكند و لهو نباشد اشكالى ندارد ، مضافا بر اين كه در طنز گاهى وقتها از عناوين انشائيه است . يعنى اصلا دروغ را قصد نمى كند زيرا اخبار نمى كند و انشاء است و تعريف كذب و دروغ بر طنز صادق نيست .
سؤال - مثالى عرض مى كنم ، درست مثل اين كه كسى به يكى بگويد : پدر سوخته ، قطعا انشاء است هم چنين فحشهاى بدترى را به زبان بياورد .
پاسخ - بلى ، نظرم اين است كه طنز از واقع حكايت نمى كند اگر چه در صورت اخبار باشد . انشاء طنز ممكن است ما بين گويندهء طنز و شخص مورد نظر قراردادى باشد كه من هر چه به عنوان طنز مى گويم ، جدى نيست . در اين فرض مى گوييم كه اگر لهو نباشد و اهانت هم صدق نكند چون قرارداد دارند كه با همديگر شوخى مى كنند اشكالى وجود ندارد .
سؤال - به نظر مى رسد جناب عالى طنز موجود را مى گوييد و نوعا اين طور است يا