رسائل فقهى - علامه جعفری - الصفحة ١٧ - معناى نجس ( با فتح جيم )

( إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا ) [١] چند مسأله را در بارهء اين آيه متذكر مى شويم :
معناى نجس ( با فتح جيم ) آن چه كه از منابع لغت عربى احساس مى شود اين است كه ماده مزبوره با سكون جيم و با كسره و فتحه آن به معناى پليدى است . ابن منظور در كتاب « لسان العرب » مادهء نجس مى گويد : پليد و قذر هر چيز را اعم از انسان و غير انسان نجس مى گويند . اگر معناى اصطلاحى فقهى كه براى كلمه نجس در نظر گرفته مى شود ، در صدر اسلام يعنى در زمان نزول آيه مزبور وجود داشت ، چاره اى نبود كه از كلمه نجس مطابق همان اصطلاح استفاده نمود و مشركين را محكوم به نجاست اصطلاحى بنماييم . ولى هيچ گونه جاى ترديد نيست كه اصطلاح مزبور پس از ورود احكام مشروح نجس و عمل پيشوايان اسلامى در بارهء آن تثبيت شده است . محقق همدانى هم اين حقيقت را متذكر مى شود كه :
( كلمه نجس در زمان نزول آيه به معناى اصطلاحى فقهى دورانهاى بعدى نبوده است . و كلمه نجس در آيه مزبور مانند كلمه « رجس » در آيات ديگر است « كه براى قمار و بى ايمانى و بيمارى قلبى و شراب » استعمال شده است . ) [٢] نتيجه بحث اول اين است كه نه تنها اهل كتاب از نظر قرآن نجس نيستند بلكه دليل صريحى بر نجاست مشركين هم در قرآن وجود ندارد . فخر رازى از زمخشرى نقل مى كند كه او گفته است :
( ابن عباس اين نظريه را داشت كه اجسام مشركين مانند سگ و خوك نجس است . ) [٣] .

[١] سورهء توبه ، آيه ٢٨
[٢] لسان العرب ، ابن منظور ، ماده رجس
[٣] التفسير الكبير ، ج ١٦ ص ٢٤ ، تفسير سورهء توبه