رسائل فقهى - علامه جعفری - الصفحة ٣٤٤

و در چه محدوده حرام است ؟
پاسخ - اگر آنها با ما يك حالت تنش ، تزاحم و تضاد دارند همان گونه كه آنها هم به زشتترين صورت ، مسلمانان را اهانت مى نمايند مثلا از اسلام فقط دو تا شتر و بيابانهاى بىسر و ته را نشان مى دهند با چند نفر عرب بيابانى كه تنها در همهء دنيا شتر را مى شناسند ، قطعى است كه مقابله به مثل نه بيشتر جايز است ولى اگر موجب انتقام كشى بيشترى باشد قطعا جايز نيست ، خلاصه ملاك آن است كه اگر واقعا باعث خسارت بيشتر مى شود آنها را از ما دورتر نموده ، حقد و كينه آنها را تشديد مى كند ، نبايد اين كار را بكنيم .
( وَلا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ الله فَيَسُبُّوا الله عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ ) ( شما مؤمنان به كسانى كه غير خدا را مى خوانند دشنام ندهيد تا مبادا آنها نيز از روى دشمنى و جهالت خدا را دشنام دهند . ) [١] ولى اگر او دارد به مردم ما اهانت مى كند ، مقابله به مثل از باب ( فَاعْتَدُوا عَلَيْه بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ « ) [٢] هيچ اشكالى ندارد .
سؤال - آيا طنز در قرآن وجود دارد يا نه ؟ در سيرهء عملى اهل بيت عليهم السّلام چطور ؟
بعضى آيات شريفه قرآن مستحضريد كه تمثيلات و اشارات و كنايات است ، اينها را مى شود طنز به حساب آورد يا نه ؟ در مجالس و سؤالهاى قبلى كه با حضرت عالى داشتيم ، آيهء ( ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ ) [٣] ( ) ( « عذاب دوزخ » را بچش كه تو بسيار عزيز و گرامى هستى ) ، را مطرح فرموديد كه طنز است مى خواستيم توضيح بدهيد و وجه طنزش را بيان فرماييد و همين طور در آيات ديگر مثل :

[١] سورهء انعام ، آيهء ١٠٨
[٢] سورهء بقره ، آيهء ١٩٤
[٣] سورهء دخان ، آيهء ٤٩