رسائل فقهى - علامه جعفری - الصفحة ٢١١ - تفاوتهاى دو نظام حقوق بشر از ديدگاه اسلام و غرب

مشتركات
مشتركات :
١ - هر دو نظام حقوقى در هر دو بند از مواد مربوط اتفاق دارند .
٢ - هر دو نظام حقوقى در ممنوعيت مصادرهء بىعلت اموال مردم و نيز در ممنوعيت محروم ساختن آنان از برخوردارى از مالكيت و نتايج آن مشتركند .
٣ - اگر چه ممنوعيت مالكيتهايى كه موجب وارد شدن ضرر به جامعه باشد در حقوق بشر از ديدگاه غرب مورد تصريح قرار نگرفته است ولى مى توان گفت ، با نظر به مقتضاى حقوق ثابت شدهء مردم جامعه كه همه اقوام و ملل دنيا از آن تبعيت مى كنند ، همين حقوق غرب نيز مانند حقوق اسلام ، مالكيتى را كه براى جامعه مضر باشد ممنوع مى داند . اين شرط را مى توان از كلمهء « خود سرانه » كه در بند ( ٢ ) ، از ماده هفدهم حقوق بشر از ديدگاه غرب آمده است استفاده كرد .
تفاوتهاى دو نظام حقوق بشر از ديدگاه اسلام و غرب
تفاوتهاى دو نظام حقوق بشر از ديدگاه اسلام و غرب ١ - يكى از مواردى كه در همه مواد حقوقى ما بين دو نظام حقوقى مشترك مى باشند « شرط عدم ورود ضرر به شخص ذى حق » است . البته مى توان گفت در مواردى كه برخوردارى از يك حق موجب ورود ضرر به جامعه باشد نظام حقوق بشر از ديدگاه غرب نيز موافق اسلام است ، زيرا ممنوعيت برخوردارى از حقى كه موجب ضرر براى مردم جامعه باشد يك قانون عقلى و يا به عبارت مناسبتر ، يك حكم طبيعى است .
ولى در موردى كه برخوردارى از يك حق موجب ضرر براى خود شخص ذى حق باشد ، چه از نظر جسمانى و چه از نظر روحى ، حقوق بشر از ديدگاه غرب - مانند دسته اى ديگر از قوانين و حقوقهاى دنيا - يا سكوت مى كند و يا برخوردارى از حق را مقدم مى داند . ولى قوانين و حقوق اسلام در مواردى كه برخوردارى از حق موجب ورود ضرر - چه مادى و چه معنوى - به خود شخص ذى حق باشد آن را ممنوع مى داند .
بنا بر اين ، بهره بردارى از مالكيت در اسلام همان گونه كه اگر ضررى به جامعه برساند محدود مى گردد ، در صورت ضرر جسمى يا روحى در بهره بردارى از مالكيت ، براى خود مالك نيز ممنوع است .
٢ - احتكار و ربا در اسلام شديدا ممنوع است و هر معامله و هر گونه تصرف در