دعا معراج مومنين و راه زندگى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٨٩ - محورهاى دعا

حديث شريف آمده است:

سخن ما را درست و روشن بيان كنيد.

يعنى بكوشيد كه سخن ما را عميق بفهميد و در حديث ديگرى كه از امام صادق عليه السلام روايت شده است:

داناى كامل، كسى است كه شأن، جا و مقام سخنان ما را بداند.

يعنى افقهاى سخن ما را در يابد. پيامبر و ائمّه كه براى ما مجموعه‌اى از دعا به جاگذاشتند، از برترين درجات بلاغت بهره‌مند بودند، يعنى بكارگيرى كلمه در جاى ويژه خود را به بهترين وجه مى‌دانستند.

گامهاى مشترك ديگر نيز در تدبّر وجود دارند كه اشاره به آنها از اين كتاب فراتراست، امّا گامى هست كه به تدبّر در دعا اختصاص دارد و آن:

٣- تدبّر در اوقات دعا، دعا به مناسبتهاى گوناگون تغيير مى‌كند، يكجا دعاى روز، جاى ديگر دعاى شب و در جايى ديگر دعاهاى مناسبتهاى دينى و دعاهاى مربوط به رشد جسم انسان و دعاهاى مرتبط به رشد روح انسان؛ بلكه بالاتر از اين مى‌بينيم كه هر روز دعاى ويژه‌اى دارد و ويژه كردن دعايى معيّن براى زمانى معيّن و حالتى بخصوص، بيهوده نيست.

در اينجا رابطه‌اى محكم در ميان دعاها، مناسبتها و اوقات ويژه آن وجود دارد، آنطور كه اگر وقت يا مناسبت را تغيير بدهيم اين رابطه و نيز لطف و امتياز دعا از دست مى‌رود، مثلًا دعاى افتتاح را در اوّل شب از شبهاى رمضان و دعاى ابوحمزه ثمالى و دعاهاى ديگر را كه مخصوص روز است در سحر مى‌خوانيم. پس اگر انسان مثلًا دعاى ابو حمزه را در ظهر بخواند از مناجات با خدا، آنچنانكه اگر اين دعا را در سحر بخواند، لذّت نمى‌برد و بر عكس اگر دعاهاى روز را در آخر شب بخواند. دعاهاى روز مناسب فضايى پر سر و صدا است در حاليكه دعاهاى شب مناسب جوّ آرامش و خشوع است و همينطور در مورد اوقات و مناسبتهاى گوناگون‌