در اين هنگام در برابر تو، راهى بيش نيست و آن اين است كه خدا را بياد آورى و بر او توكّل كنى و از او توفيق خواهى، چيزى نخواهد گذشت كه گويى روحى تازه در كالبدت دميده شده است و تو را در برخاستن يارى مى‌دهد تا نماز شب را ادا كنى. از اينروست كه دعا سلاح مؤمن است در برابر امور منفى نفس.

٢- مؤمن در پيرامون خود با نواقص طبيعت روبرو است و طبيعت نيز براى انسان هراس‌انگيز است و آدمى فطرتاً از طبيعت مى‌ترسد. كودك را مى‌بينيد كه معمولًا از تاريكى، بيابان و صداهاى ناآشنا مى‌ترسد، انسان بالغ نيز از بسيارى از عرصه‌هاى طبيعت مى‌هراسد، امّا او توانسته است با دانش و خرد خويش بر بعضى از امور ترسناك چيرگى يابد، بى آنكه ترس از طبيعت كاملًا از ميان برود.

اين ترس، همان عاملى است كه پيش از خطرات طبيعى، آدمى را شكست مى‌دهد، زيرا انسان هراسناك توان رويارويى با امور وحشت‌آور را ندارد، خدا همه آنچه را كه در آسمان و زمين است، مسخّر انسان گردانيده، پس انسان ناچار است به سلاحى مجهّز شود كه با آن در برابر اين ترس ايستادگى كند و سپس در برابر خطرات طبيعى بايستد. اين سلاح، سلاح دعاست.

وقتى در بيابان يا جنگل تنها هستى و ترس از چيزى در تو پديد مى‌آيد و زمانى كه در برابر كوهى بلند يا هر پديده طبيعى ديگر بر ناتوانى خود واقف مى‌شوى و احساس ضعف مى‌كنى، خدا را بخوان تا بر ترس و ناتوانى غلبه يابى.

از اينروست كه در احاديث، دعاهايى براى امور گوناگون آمده است، براى مقاومت در برابر ترس از بيمارى، جن و تاريكى؛ بعلاوه اينكه توجّه كلّى در نيايشها به ارتباط انسان و طبيعت با خداست تا انسان براى سيطره بر طبيعت دست بكار گردد. در دعاى «صباح» كه از امام على عليه السلام روايت شده مى‌خوانيم:

اللَّهُمَّ يَا مَنْ دَلَعَ لِسَانَ الصَّبَاحِ بِنُطْقِ تَبَلُّجِهِ‌، وَسَرَّحَ قِطَعَ اللَّيْلِ المُظْلِمِ بِغَيَاهِبِ تَلَجْلُجِهِ‌، وَأَتْقَنَ صُنْعَ الْفَلَكِ الدَّوَّارِ فِى مَقَادِيرِ تَبَرُّجِهِ‌، وَشَعْشَعَ ضِيَاءَ الشَّمْسِ بِنُورِ