دعا معراج مومنين و راه زندگى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٩١ - محورهاى دعا
روزهاى ديگر فرق دارد، زيرا با نمودار كردن عقايد اسلامى و بويژه توحيد، آغاز مىشود و همچنين است در مورد دعاهاى حالات مختلف، زيرا ما در اينجا رابطهاى محكم ميان يك حالت و دعاى مخصوص آن مىبينيم، مثلًا دعاى مخصوص حالت غضب، زبان و تعبيراتش مناسب همين حالت است، بر همين اساس انسان را به ياد غضب، قدرت و جبروت خدا مىاندازد تا قلبش خاشع شود و تندى خشمش فروكش كند.
و دعايى كه انسان وقتى خدا به او فرزندى عطا مىكند، مىخواند، حاوى شكر خداست، سپس دعا به اين موضوع اشاره خواهد داشت كه اين فرزند بزودى وارث پدر خواهد شد تا پدر را متوجّه پى درپى آمدن و رفتن نسلها كند و اينكه گامهاى نسل جديد بانگ رحيل نسل پيشين است، پس بر اوست كه آماده وداع زندگى شود.
مىبينيم كه دعا مناسب حالت روحى انسان است و به نقطهاى واقعى كه روح آدمى با آن سروركار دارد، اشاره مىكند. وقتى انسان در اوّل ماه به هلال مىنگرد اين دعا را مىخواند:
اى آفريده فرمانبر پيوسته كار، شتابان گذرنده در فلك تدبير الهى، ايمان آورديم به كسى كه تاريكى را با تو روشن كرد و ابهام و گنگى را با تو واضح نمود و تو را آيتى از آيات مالك خود قرار داد.
اينجا نيز رابطه محكم و هماهنگى كامل ميان زبان و بيان دعا و مناسبت را ملاحظه مىكنيم. پس هر دعايى كه براى مناسبتى مىآيد، هدفش دگرگون ساختن امرى است در درون انسان و ارتباط دادن آن با امرى در طبيعت و حقايق هستى.
بنابر اين از مهمترين برنامههاى اساسى براى تدبّر در دعا، ارتباط دادن دعا به مناسبتى كه در آن و براى آن آمده و كشف ارتباطهاى ميان آنها مىباشد.