دعا معراج مومنين و راه زندگى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ١٩٦ - ١٣- ايمان به آخرت
است، پس آنان از آن خواهند خورد و شكمها را پُر خواهند كرد.»
زقّوم آنچنانكه گفتهاند نام درختى است با برگهاى، تلخ و بدبو، داراى شيرهاى كه اگر به تن آدمى بخورد باعث ايجاد ورمهاى عفونى در آن مىشود.
و ضريع گونهاى ديگر از غذاهاى اهل آتش است، آيه ششم از سوره غاشيه به آن اشاره دارد:
(لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٍ* لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِن جُوعٍ).
(سوره غاشيه، آيات ٥- ٦)
«
طعامى جز ضريع ندارند، كه نه فربه مىكند و نه رفع گرسنگى.»
گفتهاند كه ضريع خبيثترين و زشتترين گونههاى خاراست.
«و ما را با شياطين قرار مده»، در آتش هر انسانى در كنار خود شيطان خود را كه در دنيا او را وسوسه مىكرد مىيابد، شيطان جزاى خود را در آتش مىبيند و عذاب مىشود، امّا در همان زمان انسان را نيز آزار مىدهد.
«و در آتش ما را بر رو نيفكن» خداوند اساس آتش جهنّم را در جايى بسيار عميق نهاده است، از اينرو مجرمان را كه بر رو در آتش مىافكنند زمان سقوط آنان تا رسيدن به قعر جهنّم به هفتاد سال مىانجامد، پس از خدا مىخواهيم كه ما را بر رو در آتش نيندازد.
«و از پوشش آتش و قطران بر ما نپوشان» قطران مادهاى سياه و بد بوست كه بدنهاى دوزخيان را با آن مىآلايند آنچانكه همچون شلوارى براى آنها مىشود.
و آتش پيرامون اهل جهنّم را فرا مىگيرد آنچنانكه همچون لباسى مىشود كه آنها را پوشانيده است.
«و از هر بدى، اى معبودى كه جز تو معبودى نيست، به حقّ توحيد ما را رهايى ده.»
خداى تعالى تواناست بر اينكه ما را از هر بدى در دنيا و آخرت نجات دهد، امّا بر ما ست كه از او با جدّيّت و اصرار بخواهيم كه با ما چنين كند.