خاطر ضعفشان به همه نمى‌توانند سخن بگويند، بلكه خيلى كوتاه حرف مى‌زنند و مى‌گويند: خداوند تو، بر ما تمام كند، يعنى از خداوندت بخواه تا بر ما تمام كند، ما را بميراند. مى‌فرمايد شما خواهيد ماند و شما را خلاصى با مرگ و جز آن نيست.

بنابراين ايمان تنها به وجود آخرت با تصوّر انسان از مراحل تفصيلى آن تفاوت دارد و چه بسا در آيه كريمه، كلمه «ظنّ» به اين امر اشاره دارد:

(وَاسْتَعِينُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ* الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُلَاقُوا رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ).

(سوره بقره، آيات ٤٥- ٤٦)

از خدا با صبر و نماز يارى جوييد كه نماز امرى بسيار بزرگ و دشوار است مگر بر خاشعان، آنانكه بر اين ظنّند كه در پيشگاه خدا حاضر خواهند شد و بازگشتشان به سوى او خواهد بود.»

كلمه «ظنّ» چه بسا دلالت به اين تصوّر كند، يعنى تصوّر اينكه انسان قطعاً با خدا ديدار خواهد كرد اين تصوّر درون تو را تكان مى‌دهد، تو را از اعماق تكان مى‌دهد و دعاهاى معصومين وقتى بر مسئله آخرت و تفصيلات مرگ، حشر، عذاب و نعيم مى‌پردازند، اين تصوّر را براى ما مى‌آفرينند.

دعاى آتى كه در آن تأمّل خواهيم كرد راهى براى اثبات ايمان به آخرت است:

«خدايا به رحمت خود ما را داخل [صفوف‌] صالحان كن وبه علّيّين، بالا ببر»، مهم نيست كه اسم انسان در جرايد و مجلّات نوشته شود يا از راديو پخش شود، مهم اين است كه خدا انسان را داخل جبهه صالحان كند و به اعلى علّيّين، بالا برد. پس انسان چقدر نياز دارد به تثبيت ايمان و باورش تا اين صفت را در خود بپروراند، تا نينديشد به اينكه چه كسى از او سخن مى‌گويد، به شهرت فكر نكند و به نظر مردم درباره خود نينديشد و فقط بينديشد به نظر خدا درباره او و اينكه او را