تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٣ - شرح آيات

خورشيد و نور ماه و حركت زمين و جنبش موجودات زنده در آن گرفته تا نظامهاى ديگر موجودات همه و همه براى آن آفريده شده‌اند كه به وجود بشر خدمت كنند و هر يك براى كار و هدفى معيّن خلق شده‌اند، آيا در اين صورت آفرينش خود انسان بدون هدف بوده است؟! منزّه است خدا! از اينجاست كه شخصى از امام صادق (ع) پرسيد: چرا خدا آفريدگان را آفريد؟ و آن حضرت پاسخ داد: «خداى تبارك و تعالى آفريدگان خود را بيهوده نيافريد، و آنها را سر خود رها نكرد، بلكه آنها را آفريد تا قدرت خود را نشان دهد و آنان را مكلّف به طاعت خود كند».

«لا إِلهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ‌- هيچ خدايى جز او نيست.

پروردگار عرش بزرگوار است.» پس خدا پروردگار سلطه و توانايى مطلق است، ولى توانايى مطلق او سلطه‌اى است بزرگوارانه و حكيمانه، و با بيهودگى نيست، تا ما را بدون هدفى آفريده باشد.

[١١٧] «وَ مَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ لا بُرْهانَ لَهُ بِهِ فَإِنَّما حِسابُهُ عِنْدَ رَبِّهِ‌- آن كس كه جز خداى يكتا خدايى ديگر را مى‌خواند كه به حقّانيّتش هيچ برهانى ندارد، جز اين نيست كه حسابش نزد پروردگارش خواهد بود ...» حتى اگر ديگرى را غير از خداى يكتا بپرستد بدان وسيله از زير سلطه و فرمانروانى مطلق خدا خارج نمى‌شود و حساب و جزاى او نزد خدا خواهد بود.

«إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الْكافِرُونَ‌- همانا كافران رستگار نمى‌شوند.»/ ٢٤٣ آن بخش از آيه از حسابرسى سخن مى‌گفت، در حالى اين مقطع پايانى از پاداش سخن مى‌گويد، و اينجاست كه معادله‌اى ميان آغاز اين سوره مى‌يابيم كه مى‌گويد: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ‌- به تحقيق، رستگار شدند مؤمنان» و پايان آن كه رستگارى را از كافران نفى مى‌كند.

شرك، به ضرورت، اين نيست كه انسان وجود آفريننده‌اى جز خدا را تصوّر كند، بلكه به فرمانبردارى از اشخاص، از قبيل صاحبان مال و سلطه، بدون برهانى الهى نيز هست.