تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩١ - شرح آيات

براى خدا كار مى‌كنند؟! بر مؤمنان واجب است كه به موجب آنچه شرع و عقل به آنان فرمان مى‌دهد و به ايشان ديكته مى‌كند، بى آن كه به خرسندى مردم چشم داشته باشند، عمل كنند.

پيداست كه اسلام مردم را به عقل و خردشان ارجاع مى‌دهد، خردى به دور از هوى و فشارها كه خداوند همان را حجّت ميان خود و بندگان قرار داده است.

پس چيزهاى پاكيزه و خوشى كه اين آيه ما را به بهره‌گيرى از آنها فرا مى‌خواند، چيزهايى كه عقل و خرد را استوار سازد، و همچنين است مراد از كردارهاى شايسته. شرع عقل را به تكاپو مى‌افكند و آن را متبلور مى‌سازد و بدان شكل مى‌بخشد. در حديث آمده است

«خرد سفيرى است پنهان و سفير خردى است آشكار».

[٥٢] مقياسهايى كه خداوند سبحان براى سنجش ايمان وضع كرده، چنان است كه حقيقت بسيارى از كسانى را كه ادّعاى ايمان مى‌كنند آشكار مى‌سازد، زيرا مقياس ايمان و حقيقت آن نه آن چيزى است كه بشر ادّعا مى‌كند يا بدان باور دارد، بلكه چيزى است كه خداوند به عنوان قانون و سنّت الهى وضع كرده و خود از واقعيّت هر انسان و هر اجتماعى به خوبى آگاهى دارد.

/ ١٩٢ دشوارى قضيّه در اين است كه انسانى كه در احساس ساده به ايمان راستين خويش غرق شده و چنين پندارى به سرش راه يافته خطاى اين ادّعاى خود را جز بعد از فوت وقت در نمى‌يابد. يعنى هنگامى كه مرگ او را از سراى آزمون و كار و كردار به سراى حساب و پاداش منتقل مى‌كند و در آنجا نمى‌تواند هيچ چيزى را در مورد خويش تغيير دهد يا جبران كند.

بنا بر اين ناگزير بايد مقياسهاى شخصى خود را به كنارى بگذاريم و به جست و جوى مقياسها و ميزانهاى حقيقى الهى بر آييم كه حجّت ميان ما و خداوند سبحان به هنگام حساب و پاداش است. نه براى آن كه ديگران را قانع سازيم كه مؤمن هستيم، زيرا آنان با ديدن انجام دادن شعائر ظاهرى به وسيله ما يا خودشان بدين امر قانع مى‌شوند كه انجام دهنده اين شعائر و ظواهر مؤمن است، وانگهى آدمى‌