تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٩٦ - شرح آيات

ج: موضع تسليم.

دو نوع موضعگيرى اوّل هر دو خطاست و افراطى، يكى به راست و ديگرى به چپ، امّا جاده روشن درست و سالم همانا موضعگيرى سوّمى است.

بر انسان واجب است كه خود را بتمامى تسليم حق كند و به شيرين و تلخ و ثواب و عقاب و آسان و دشوار آن ايمان داشته باشد و- در نتيجه- هر گونه باشد خود را با آن تطبيق دهد و هماهنگ سازد.

از مردم كسانى هستند كه با حق مى‌جنگند و با آيات خدا معاجزه مى‌كنند و از طريق تحريف معنى آيات با آنها مى‌ستيزند و مقابله مى‌كنند، و برخى تمنّا و آرزوجويى دارند و حقايق را با خواب و خيال و رؤيا مى‌آميزند، ميان آنچه حق و واقع است و آنچه آرزو مى‌كنند و خيالشان بدان پر مى‌كشد.

شايد رابطه ميان معاجزه و تمنّا آن است كه اين هر دو از تسليم نشدن به حقّ، چنان كه هست، سرچشمه مى‌گيرند ولى از راههاى متفاوت، اهل معاجزه با حق مقابله و ستيزه مى‌كنند و آن را مى‌پوشانند و ناديده مى‌انگارند ولى اهل تمنّا و آرزوجويان روش تحقّق و تجسّم حق را كه/ ٩٦ كوشش و اجتهاد و جنگ است و سپس پذيرفتن نتايج را رد مى‌كنند.

شايسته نيست كه مؤمن رفته رفته پا به پاى آرزوهايش پيش رود و همراه بادهاى خيال و آرزوجويى به هر سويى برود، حتى انبياء بزرگ و پيامبران گرامى اگر به طبيعت بشرى خويش دستخوش تمنّا و آرزوجويى شوند چنينند، مثلا آرزو كنند كه تمام مردم هدايت شوند، يا ستمگران بى‌درنگ هلاك گردند، يا مردم بدون كوشش و سختى به وفور از تمام نعمتها بهره‌مند و نيكبخت شوند، يا صالحان و نيكوكاران عمر جاودان يابند و مصيبت مرگ بر آنها فرود نيايد يا امثال اين از رؤياهايى از كثرت مهربانى و دلسوزى به مردم و ارزشهاى رسالتى سرچشمه مى‌گيرد ولى شيطان خواسته‌هاى خود را در ميان اين آرزوهايشان مى‌افكند، مگر آن كه خدا ايشان بر كنار و معصوم بدارد و آيات خود را در واقع وجودشان استوار سازد.

بر مؤمنان است كه اين آرزوجوييها را بر حقّى كه در آيات خدا نازل شده‌