تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠١ - شرح آيات

فتنه انگيز وى مردان را پيش از آن كه زن را فاسد كند، فاسد مى‌سازد، و اين به چگونگى تركيب فيزيولوژيك بر مى‌گردد، و احتمال همسازى مرد با زن در صورتى كه مرد به زن بنگرد بيشتر احتمال همسازى زن با مردى است كه زن بدو نگريسته باشد.

در حديثى پشت در پشت از امير مؤمنان- عليه السّلام- آمده است

«در بدن چيزى كم سپاس‌تر از چشم نيست، پس آنچه را چشم مى‌خواهد بدو ندهيد، زيرا شما را از ياد خدا غافل مى‌سازد. آن گاه (پيامبر، ص) گفت: شما را حق يك نظر براى نخستين بار به زن هست، امّا آن نظر را با دوّمين نظر دنبال مكنيد، و از فريفتگى و فتنه بپرهيزيد. هر گاه يكى از شما زنى را ديد و او را خوش آمد، بايد نزد همسر خويش بيايد، زيرا نزد همسر او نيز نظير آنچه در ديگرى ديده است يافت مى‌شود» [١٥].

خداوند در اين آيه كلمه «مِنْ أَبْصارِهِمْ‌- از ديدگان خويش» را در تعبير قرآنى به كار برده است كه دلالت بر بعضى از موارد دارد پس هر نظرى حرام نيست، بلكه همانا نظر شبهه‌ناك و نظر بدانچه خدا حلال نكرده است حرام محسوب مى‌شود.

كلمه «غضّ» در لغت به معنى فرو گرفتن و به پايين افكندن است، و مقصود آيه اين است كه چشمان خود را به پايين افكنند. انسان نمى‌تواند جهان را تغيير دهد، ولى مى‌تواند خود را بر حسب حكم شرع تطبيق دهد، پس هر گاه منظرى حرام را ديد مى‌تواند از دو راه از آن دورى ورزد: يا آن واقعيّت خارجى فاسد را از بين ببرد، و يا آن كه چشم خود را از آن برگيرد، و خداوند نفرموده است كه بكلّى چشم خود را ببندد زيرا در اين كار احتمال خطر سقوط و سرنگون شدن به گودالى وجود دارد.

قرآن فرو گرفتن چشم و نگهدارى شرمگاه را به يكديگر مربوط مى‌سازد،