تاريخ سياسى صدر اسلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ٢٧ - ولادت

شب روزه گيرد. از انس بن مالك صحابى رسول احاديثى شنيده و با حسن بصرى نام آور تاريخ رسمى سده نخست هجرى نشسته و كلامش را شنيده و به خاطر سپرده است. [١] زهد او در آغاز و انجام تاريخ آنچنان عالمگير بوده كه ابن عدى (٣٦٥- ٢٧٧ ه) متعصّب بد بين او را مردى صالح دانسته‌ [٢]، و مورّخى دولتى و متعصّب و بى‌وجدان چون ذهبى (م ٧٤٨ ه) او را به صفت زهد شناخته كه: ابان پسر ابو عيّاش بصرى، همو كه زاهد است، ابو اسماعيل بصرى را مى‌گويم كه از انس و ابراهيم نخعى و حسن بصرى و خليد عصرى روايت نقل كرده است. [٣] اما وقتى ابان براى حضرت تاريخ و متولّيان رسمى و دولتى آن شناخته مى‌شود كه شيعه علوى است و حامل اسناد دست اوّل نهضت اسلام نبوى است:

متروك الحديث‌ [٤] مى‌شود، و براى شعبه نوشيدن شاش خر و زناى با خواهر گواراتر از شنيدن احاديث ابان است‌ [٥]، مسكوت عنه و منكر الحديث و ضعيف مى‌گردد و بر چسب كذاب‌ [٦] مى‌خورد.

* ولادت:

تاريخ، ولادت او را در خود ثبت نكرده و اين طبيعى است چرا كه ابان با استتار تقيّه در مقطعى خاص وارد تاريخ رسمى شده و اندكى بعد توسط متولّيان تاريخ شناسايى گرديده‌