ياد گيرد. آن تذكره در سينه‌هاى محترم، والا مقام، و پاك است و با دست نويسندگان محترم و طاعت پيشه نوشته شده است. آنهااند كه در طول قرون بنوشتن و خواندن و تفهيم قرآن پرداخته‌اند و چون نوشتن در قلوب بوسيله گفتن و غيره ميشود لذا «بِأَيْدِي‌ سَفَرَةٍ» بهمه راههاى تفهيم شامل است خواه بوسيله نوشتن باشد يا خواندن و يا غيره.

در تفسير برهان از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده كه‌ «سَفَرَةٍ. كِرامٍ بَرَرَةٍ» امامان‌اند عليهم السلام. البته آن بزرگواران در تفهيم قرآن و نوشتن آن در دلها سهم بسزائى دارند چنانكه امير المؤمنين عليه السّلام پس از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله قرآن را مجددا يكجا نوشت و روايات اهل بيت عليهم السلام در ترغيب بفرا- گرفتن قرآن خارج از حد است چنانكه در كافى و وسائل نقل شده است.

احتمال فوق از اين جهت بيشتر تقويت ميشود كه آيات اوّل سوره با لحن ملامت آميز بحضرت رسول صلى اللّه عليه و آله ميگويد: چرا بآنانكه بقرآن بى اعتنااند و يا ثروتمنداند اعتنا ميكنى و بآنكه براى پاك شدن قرآن را ميخواهد توجّه نميكنى و قيافه درهم ميكشى؟ آنگاه ميفرمايد: چنين نكن قرآن تذكاريست هر كه بخواهد ياد گيرد هر كس كه باشد. ارباب تفسير گفته‌اند چند نفر از ثروتمندان و متنفذان مكّه نزد آنحضرت آمدند و او با ايشان بگرمى صحبت ميكرد شايد ايمان بياورند و سبب تقويت اسلام شوند. ابن امّ مكتوم كه از مسلمانان و نابينا بود آمد و از آنحضرت قرآن خواست حضرت قيافه درهم كشيد كه مبادا اينان از آمدن او ناراحت شده و بروند و اسلام نياورند. لذا اين آيات آمد و آنحضرت را از اين كار منع كرد.

از اين مطلب ميتوان فهميد كه آنحضرت درباره پيشرفت اسلام خائف بوده و با جلب آنان ميخواسته دين پيشرفت كند لذا خدا براى تسلّى قلب شريف او فرموده: همه در اين‌