قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٥٦
آيا گمان ميكنند آنچه از مال و پسران بايشان ميدهيم در رساندن خيرات بآنها بيشتر سرعت نشان ميدهيم؟
وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ ...
آل عمران: ١٣٣. اين هم ظاهرا براى مبالغه است يعنى بسوى آمرزش خدا بيشتر عجله كنيد.
سريع الحساب: از اسماء حسنى است و هشت بار در قرآن مجيد آمده است وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ بقره:
٢٠٢. إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ ابراهيم:
٥١. دو بار نيز آمده «سَرِيعُ الْعِقابِ» كه عنقريب خواهيم گفت. ظاهر آنست حساب و عقاب فاعل سريع و الف و لام عوض از مضاف اليه است يعنى «سريع حسابه- سريع عقابه».
احتمال نزديك بيقين آنست كه مراد از حساب در اين آيات ثواب و عقاب است مثلا در آيه وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ. أُولئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ بقره: ٢٠١ و ٢٠٢. سَرِيعُ الْحِسابِ راجع بثواب دنيا و آخرت است. و در آيه وَ مَنْ يَكْفُرْ بِآياتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ آل عمران: ١٩. راجع بعقاب است.
على هذا مراد آنست كه ثواب و عقاب خدا چون وقتش رسد فورى است و معطّلى ندارد نظير وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ قمر:
٥٠. و مثل فَأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ اعراف: ٩٥. نه اينكه ديگران كند حساب ميكنند و خداوند در حساب كردن تندتر است. خلاصه آنكه سريع الحساب در جاهائيكه مراد از آن عذاب است مثل آيه إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقابِ ... انعام: ١٦٥. ميباشد مرحوم طبرسى در چند جا «سَرِيعُ الْحِسابِ» را سريع المجازاة گفته است. ناگفته نماند ظهور «سَرِيعُ الْحِسابِ» در بسيارى از آيات در ثواب و عذاب دنيوى است ولى آيه ٥١ سوره ابراهيم و ١٧ سوره غافر در عذاب اخروى صريح است على هذا كلمه سريع الحساب بدنيا و آخرت هر دو