نرسيده بود بزرگان ازواج را در آيه اصناف معنى ميكردند ولى علم نشان داد كه قرآن چه مسئله عجيبى را مطرح ميكند در آيه‌ «وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ جَعَلَ فِيها زَوْجَيْنِ‌ اثْنَيْنِ ...» رعد: ٣. گرچه نسبت زوجيت بخود ثمره داده شده ولى ظاهرا منظور توليد شدن آنها در اثر زوجيت است بعضى از بزرگان آنرا دو صنف گفته يكى مال زمستان و ديگرى مال تابستان مثل بعضى ميوه‌ها ولى اين خيلى بعيد است و با كليّت آيه كه فرموده‌ «مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ» جور در نميايد كه همه آنها صيفى و شتوى ندارند.

بالاتر از همه اين آيه است كه ميگويد «وَ مِنْ كُلِّ شَيْ‌ءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ‌ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ» ذاريات: ٤٩. اين آيه روشن ميكند كه قانون نر و مادگى در تمام موجودات بدون استثناء جارى است امروز بشر پس از فرو رفتن در درون اشياء و شكافتن ذرّات و رسيدن باتم دانسته است كه اتمها از الكترون و پروتون تشكيل يافته‌اند الكترونها بار منفى دارند و پروتونها بار مثبت آندو نيز نر و ماده‌اند و موجودات همه از آن ذرّات تشكيل يافته‌اند «سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ».

«اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِ‌ زَوْجٍ‌ بَهِيجٍ» حج: ٥. ظاهرا مراد از زوج در اين آيه و نظائر آن، نوع و صنف است يعنى زمين حركت كرد بالا آمد و هر صنف و هر جور روئيدنى نشاط آور را رويانيد.

نوع و صنف يكى از معانى زوج است چنانكه راغب و اقرب و بيضاوى و ابن اثير و طبرسى گفته است همچنين است آيات ٧ شعراء. ١٠ لقمان، ٧ ق. و غيره.

«وَ إِذَا النُّفُوسُ‌ زُوِّجَتْ‌» تكوير:

٧. ظاهرا مراد از آن جفت شدن انسانها با اعمالشان است درباره آن گفته‌اند: مراد ملكه‌هاى اعمال است كه شخص با آنها مزدوج ميگردد يا هر انسان بهم شكل خود از اهل آتش و بهشت قرين شود يا ارواح باجساد بر گردد يا هر فريفته بفريبنده ملحق‌