قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٣٢
بمناسبت حال و محلّ يعنى تمام عبادتها براى خداست غير خدا را عبادت نكنيد چنانكه در مجمع از حسن نقل شده كه مراد نمازهاست، روايت شده: معتصم از امام جواد عليه السّلام از اين آيه سؤال كرد فرمود: مراد از مساجد اعضاء هفتگانه سجده است (مجمع).
«وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّةٌ ...» بقره: ٥٨. بنى اسرائيل در صحراى سينا بحالت بيابان گردى و آزاد زندگى ميكردند در صورت شهرنشينى مجبور بودند كه از قوانين پيروى كنند و بدانند كه از آزادى بيابان ساقط شده و پائين آمدهاند ظاهرا مراد آنست: از دروازه شهر وارد شويد در حاليكه بقوانين شهرنشينى خاضعايد و بگوئيد: اين يكنوع حطّه و پائين آمدن و محدوديّت است.
سجر: افروختن آتش. پر كردن.
راغب آنرا تشديد آتش گفته. صحاح و قاموس آنرا سرخ كردن تنور و پر از آب كردن نهر و غير آنها گفتهاند عبارت قاموس چنين است «سَجَرَ التَّنُّورَ: أَحْمَاهُ و النَّهَرَ: مَلَأَهُ» زمخشرى آنرا پر كردن گفته سَجَرَ التّنورَ يعنى آن را با آتشگيره و هيزم پر كرد.
طبرسى رحمه اللّه ذيل آيه ٧٢ غافر فرموده: اصل سجر انداختن هيزم در آتش است و در ذيل آيه ٦ طور آنرا پر كردن گفته و گويد: سَجَرْتُ التّنورَ يعنى آنرا از آتش پر كردم. در نهج- البلاغه خطبه ٢٢٢ آمده
«وَ تَجُرُّنِي إِلَى نَارٍ سَجَرَهَا جَبَّارُهَا لِغَضَبِهِ».
كه بمعنى افروختن و سرخ كردن است.
خلاصه اينها، افروختن و پر كردن است و اصل آن بنا بقول مجمع انداختن در آتش است «ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ» غافر: ٧٢. معنى آيه يكى از اين سه تا است: سپس در آتش انداخته ميشوند.
سپس پر كرده ميشوند در آتش. سپس در آتش سوخته ميشوند. مثل «أَ فَمَنْ يُلْقى فِي النَّارِ ...» فصلت: ٤٠. «يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلى نارِ جَهَنَّمَ دَعًّا» طور: ١٣.
«فَأُدْخِلُوا ناراً ...» نوح: ٢٥.