قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٠٧
الْأَسْبابَ. أَسْبابَ السَّماواتِ فَأَطَّلِعَ إِلى إِلهِ مُوسى ... غافر: ٣٦ و ٣٧. صرح بناى بلند است مراد از اسباب چنانكه از آيه روشن ميشود وسيلههاى رسيدن بآسمانهاست و گوئى منظور از آنها راههاست يعنى بالاى آن بناى بلند بروم و براههاى آسمان برسم تا بمعبود موسى دست يابم فرعون براى فريب مردم اين سخن را گفته است.
سبت: قطع. بريدن (مفردات) «سَبَتَ الشَّيْءَ: قَطَعَهُ» وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً نباء: ٩. راغب گويد يعنى خواب را بريدن عمل قرار داديم ناگفته نماند سبات در آيه آرامش و استراحت است و آن نوعى قطع عمل است يعنى خوابتان را براى شما آرامش قرار داديم چنانكه فرموده جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ ... يونس: ٦٧، غافر: ٦١.
سكون و آرامش در شب همان خواب و يا خواب قسمتى از آنست.
در صحاح از جمله معانى سبت گفته «السَّبْتُ الرَّاحَةُ ... و السُّبَاتُ النَّوْمُ وَ أَصْلُهُ الرَّاحَةُ» در نهج البلاغه خطبه ٢١٩ آمده
«فَكَأَنَّهُمْ فِي ارْتِجَالِ الصِّفَةِ صَرْعَى سُبَاتٍ».
و در خطبه ٢٢٢ فرموده
«نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ سُبَاتِ الْعَقْلِ».
در اين دو جمله ظاهرا مراد از سبات خواب است و آن مغاير با معناى اوّلى نيست كه خواب قطع فعّاليت ظاهرى است ولى در آيه شريفه بايد راحتى و آرامش معنى كرد.
[سبت يهود]
سبت يهود عبارت از قطع عمل در شريعت موسى است و آن مطابق روز شنبه است، شش بار در قرآن كريم ذكر شده و يكبار فعل «يَسْبِتُونَ» آمده است. وَ قُلْنا لَهُمْ لا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ ...
نساء: ١٥٤. أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَما لَعَنَّا أَصْحابَ السَّبْتِ ... نساء ٤٧.
در قاموس كتاب مقدس درباره سبت بتفصيل سخن گفته از جمله گويد:
سبت اسم آنروزى است كه قوم يهود از تمامى اعمال خود دست كشيده استراحت ميكردند و اين لفظ از عبرانى معرّب گشته و معنى استراحت ميدهد.
حكم چهارم از احكام عشره كه امر