قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٧٤
اسم مصدر دانستهاند مثل سلام و كلام.
«وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ» هود: ١١٣. بعضى آنرا زلف (بر وزن صرد) خواندهاند كه جمع زلفة و منزلت است و بعضى بر وزن عنق خواندهاند در اين صورت مفرد است (مجمع).
طبرسى از ابن عباس و ابن زيد نقل ميكند كه زلف اول ساعات شب است يعنى نزديكيهاى شب. جوهرى ميگويد: زلفة قسمتى از اول شب است و جمع آن زلف (بر وزن صرد) آيد قاموس نيز چنين گفته بهر حال معناى اوّلى در آن، ملحوظ است و ظاهر آيه نمازهاى پنجگانه يوميه را معين ميكند: نمازهائيكه در دو طرف روزاند عبارتاند از نماز صبح و ظهر و عصر و نمازهاى اوائل شب همان مغرب و عشاء ميباشند.
ولى عيّاشى در تفسير خود از حريز از امام صادق عليه السّلام نقل ميكند كه فرمود «أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ» دو طرف روز مغرب و صبح است «وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ» و آن نماز عشاء آخرى است.
بنا بر اين حديث آيه از ذكر نماز ظهر و عصر ساكت است.
الميزان از تهذيب نقل ميكند كه زراره از امام باقر عليه السّلام نقل كرده كه:
خداوند در اين باره فرموده «أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ» آن صلوة عشاء آخر است. آنگاه ميگويد: حديث خالى از ظهور نيست كه دو طرف نهار قبل از ظهر و بعد از ظهر است تا شامل اوقات پنجگانه گردد.
«فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا» ملك: ٢٧. طبرسى گويد زلفة مصدر است و واحد و جمع در آن يكسان ميباشد و مزدلفه از آنست و در اثر نزديكى بمكه مزدلفه گفتهاند و گاهى جمع زلفة زلف (بر وزن صرد) ميايد.
بايد دانست كه زلفة در آيه مصدر بمعنى فاعل است يعنى چون عذاب را نزديك ديدند قبيح شد صورت كفّار.