قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٧١
وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ...» بقره: ١٩٥.
و مثل آيات ديگر كه ميگويند در مال مردم براى ديگران حقّى هست «وَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ» ذاريات: ١٩. «وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ. لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ» معارج: ٢٤ و ٢٥.
از مدتها پيش راجع باين مطلب فكر كرده و آنرا قوى و نزديك بيقين دانسته بودم اتفاقا ديدم در الميزان ذيل آيه «وَ الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ» مؤمنون: ٤. باين مطلب توجه شده است ميگويد: شايد مراد از زكوة معناى مصدرى باشد و آن تطهير مال با انفاق است نه مقدار معين از مال كه اين سوره مكّى است و تشريع زكوة متعارف در مدينه بوده است سپس علم بغلبه گرديده است. و با اين اعتبار آمدن «فاعِلُونَ» صحيح ميشود نظير اين سخن را ذيل «وَ وَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ. الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ ...» فصلت:
٦ و ٧. فرموده است.
محل مصرف زكوة و مطلق صدقات موارد هشتگانه زير است كه آيه شريفه معيّن ميكند «إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ وَ الْعامِلِينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي الرِّقابِ وَ الْغارِمِينَ وَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ» توبه: ٦٠.
بموجب اين آيه مباركه صدقات شكافهاى اجتماع را پر كرده و چرخ زندگى را بكار مياندازد لازم است بيك يك اين موارد توجه شود:
١- فقراء. و آنها كسانىاند كه در آمدشان بمخارج سالانه كفايت نميكند ميتوانند كسر مخارج خويش را از زكوة دريافت دارند.
٢- مساكين. فقهاء در تفسير آن ميگويند: مسكين كسى است كه حالش از فقير بدتر باشد يعنى كسانيكه در آمدى ندارند. ناقص العضواند.
مضطر و آواره هستند. نگارنده را درباره آن سخنى است كه در «سكن» خواهد آمد.
٣- عاملين زكوة. حكم زكوة آنست كه حاكم شرع براى جمع آورى