قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٤٥
مخادعه و فريفتن معنى كرده است.
اين هر سه قول كه نقل شد نزديك بهماند. «وَ راوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها عَنْ نَفْسِهِ ...» يوسف: ٢٣.
ناگفته نماند مراوده كه در آيات ٢٣، ٢٦، ٣٢، ٥١ سوره يوسف آمده است همه قيد «عَنْ نَفْسِهِ» دارند و در آيه ٣٧ قمر آمده «وَ لَقَدْ راوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ» و نيز آمده «قالُوا سَنُراوِدُ عَنْهُ أَباهُ» يوسف: ٦١. در اين دو آيه «عن» آمده ولى «نفسه» ندارد معلوم است كه مراوده در قسمت اولى درباره نفس يوسف و كام خواستن از او بوده است بخلاف دو آيه بعدى.
بايد در اينجا سه نكته را ياد آورى كنيم اوّل آنكه مفاعله در اين آيات براى مبالغه است نه بين الاثنين. دوم اينكه «عن» بمعنى تعليل است. قاموس و اقرب و المنجد تصريح كردهاند كه تعليل يكى از معانى «عن» است. و آيه «وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ» توبه: ١١٤. را شاهد آوردهاند سوم اينكه لازم است مراوده را در آيات فوق بمعنى قصد بگيريم كه از مصاديق طلب است مثلا آيه «وَ راوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها عَنْ نَفْسِهِ» را اينطور معنى كنيم: زنيكه يوسف در خانه او بود يوسف را بشدّت قصد كرد بجهت نفس او و كام گرفتن از او «وَ لَقَدْ راوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ» يعنى لوط را قصد كردند بعلت ميهمانانش و ميخواستند آنها را از او بگيرند «قالُوا سَنُراوِدُ عَنْهُ أَباهُ» يعنى: بزودى براى آوردن او پدرش را قصد ميكنيم و بپيش او ميرويم. اگر اينطور بگوئيم معنى آيات كاملا درست و مطابق معناى اوّلى كلمه خواهد بود و الحمد للّه.
زمخشرى و بيضاوى مراوده را رفت و آمد گفتهاند. و آن بتصريح صحاح و قاموس يكى از معانى «رود» است ولى آنچه ما گفتيم صحيحتر و مطابق معناى اوّلى است. و مثلا در آيه «وَ لَقَدْ راوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ» رفت و آمد درست نميايد مگر آنكه گفته شود بارها باو مراجعه كرده بودهاند.