انسانی گفته می‌شود و معنویات انسانی و ملاک انسانیت انسان است ، شامل‌ خیلی چیزهاست ، ولی می‌توان همه ارزشها را در یک ارزش خلاصه کرد و آن‌ ارزش ، " درد داشتن " و " صاحب درد بودن " است . هر مکتبی که در دنیا راجع به ارزشهای انسانی بحث کرده است ، یک درد ماوراء دردهای‌ عضوی و دردهای مشترک انسان با هر جاندار دیگر در انسان تشخیص داده است‌ . آن درد انسانی انسان چیست ؟ گفتیم بعضی فقط تکیه‌شان روی درد غربت انسان و درد عدم تجانس و بیگانگی انسان با این جهان است ، چرا که انسان حقیقتی است که از اصل‌ خود جدا شده و دور مانده ، و از دنیای دیگر برای انجام رسالتی آمده است‌ و این " دورماندگی از اصل " است که در او شوق و عشق و ناله و احساس‌ غربت آفریده است ، میل به بازگشت به اصل و وطن ، یعنی میل بازگشت به‌ حق و خدا را آفریده است . از بهشت رانده شده و به عالم خاک آمده است‌ و می‌خواهد بار دیگر به آن بهشت موعود خودش بازگردد . البته آمدنش غلط نبوده ، برای انجام رسالتی بوده ولی به هر حال این هجران ، همیشه او را در حال ناراحتی [ نگاه داشته است ] . درد انسان طبق این مکتب فقط درد خداست ، درد دوری از حق است [ و میل او ] . میل بازگشت به قرب حق و جوار رب‌العالمین است ، و انسان به هر مقام و کمالی که برسد ، باز احساس می‌کند که به معشوق خود ، نرسیده است .