« و عدوه جهله » [١] دوست راستین هرکس ، عقل و هوشیاری او و دشمن واقعی‌ هرکس ، جهل و نادانی اوست . آن کسی که گفته است : " دشمن جان من است‌ عقل من و هوش من " و از ناراحتیهای ناشی از عقل و هوش [ اینطور شکایت‌ می‌کند ] ، معلوم می‌شود ناراحتیها و بدبختیهای ناشی از جهل و نادانی را حس نکرده است والا هرگز چنین حرفی را نمی‌زد . بله ، اگر امر دائر باشد میان اینکه " موجب درد " نباشد و انسان درد نداشته باشد ، " درد نداشتن " به دلیل نبودن موجب درد ، از درد داشتن بهتر است . ولی اگر موجب درد وجود داشته باشد ، منشأ درد وجود داشته باشد ، اما انسان درد ناشی از اینها را احساس نکند ، [ مایه ] بدبختی و بیچارگی و بی‌خبری است‌ . لهذا در بیماریهای جسمی هم ، اینطور است که هر بیماریی که درد نداشته‌ باشد ، کشنده است ، برای اینکه انسان ، وقتی خبردار می‌شود که کار از کار گذشته است . سرطان که کشنده است ، علتش این است که لااقل در ابتدا درد ندارد والا اگر از آن ابتدائی که این بیماری پیدا می‌شود ، درد داشته باشد ممکن است قبل از اینکه وارد خون و لمفها [٢] شود ، به کلی آن را از بین ببرند . خطر عمده سرطان از این جهت است که بی‌خبر یعنی بی‌درد وارد می‌شود .
بنابراین ، این که " ارزش ارزشها در انسان ، درد داشتن است " را نمی‌شود به این عنوان که درد ، بد چیزی است ، [ رد کرد ] .

[١] اصول کافی ، ج ١ ، ص . ١١ [٢] [ معرب این کلمه ، " لنف " است ] .