انسان کامل - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠

متفاوت است .
تفاوت انسان [ با فرشته یا حیوان ] به دلیل همان ترکیب ذاتش است که‌ در قرآن آمده است : " « انا خلقنا الانسان من نطفة امشاج نبتلیه »" [١] ما انسان را از نطفه‌ای آفریدیم که در آن مخلوطهای زیادی وجود دارد .
مقصود این است که استعدادهای زیادی به تعبیر امروز در ژنهای او هست . [ بعد می‌فرماید ] : انسان به مرحله‌ای رسیده است که ما او را مورد آزمایش‌ قرار می‌دهیم این خیلی حرف [ مهمی ] است یعنی به حدی از کمال رسیده که‌ او را آزاد و مختار آفریدیم و لایق و شایسته تکلیف و آزمایش و امتحان و نمره دادن ، قرار دادیم . " « انا خلقنا الانسان من نطفة امشاج »" [ انسان را از ] نطفه‌ای که مجموعی از مشجها یعنی استعدادهای گوناگون و ترکیبات گوناگون است ، خلق کردیم و به همین دلیل او را در معرض امتحان‌ و آزمایش و پاداش و کیفر و نمره دادن قرار دادیم ، ولی موجودهای دیگر چنین شایستگی را ندارند . " « فجعلناه سمیعا بصیرا ٠ انا هدیناه السبیل‌ اما شاکرا و اما کفورا » " [٢] . از این بهتر و زیباتر ، آزادی و اختیار انسان و ریشه و مبنای آن را نمی‌شود بیان کرد : او را مورد آزمایش‌ قرار دادیم ، راه را به او نمایاندیم ، آن وقت این خود اوست که باید راه خویشتن را انتخاب کند .
بنابراین ، از این بیان قرآن معلوم می‌شود که " کامل انسان " به دلیل‌ همین " امشاج بودن " ، با " کامل فرشته " فرق می‌کند .