باز می‌آیی ، عجب آدمی هستی ! گفتم : سگ هم که همینطور است ، سگ را اگر ده دفعه هم صدایش کنی و بعد برانی ، دوباره برمی‌گردد . ولی اسلام اجازه نمی‌دهد که انسان تا این حد نفس خود را خوار و تحقیر کند و به آن توهین کند ، چرا ؟ راز مطلب اینجاست . ما در اسلام از یک طرف به جائی می‌رسیم که وقتی صحبت نفس پیش می‌آید می‌گویند باید با این نفس ، مجاهده و مبارزه کرد و آن را میراند و نفس‌ اماره بالسوء چنین و چنان است . از طرف دیگر در اسلام به جای دیگری‌ می‌رسیم ، می‌بینیم به همین اندازه و بلکه بیش از این اندازه صحبت از عزت نفس و قوت نفس و کرامت نفس است ، صحبت از این است که نفس‌ مؤمن عزیز است ، نفس مؤمن محترم است و حتی همه اخلاق اسلامی براساس‌ توجه دادن انسان به کرامت و شرافت نفسش است ، می‌گوید : شرافت نفس‌ خودت را لکه‌دار نکن . این چطور می‌شود که اسلام از یک طرف می‌گوید مجاهده‌ با نفس کن و از طرف دیگر می‌گوید شرافت نفس خود را لکه دار نکن ؟ مگر دو نفس وجود دارد که باید با یک نفس مجاهده کرد و نفس دیگر را محترم‌ شمرد ؟ جواب این است که دو نفس به معنای این که دو شخص باشد وجود ندارد ، یک نفس وجود دارد ، ولی یک نفس است که هم درجه عالی دارد و هم درجه‌ دانی و پست . نفس در درجه عالی خودش ، شریف است و وقتی در درجه دانی‌ خود ، پایش را از گلیمش درازتر می‌کند نه اینکه بگوئیم پست است باید جلوی او را گرفت . این مطلب است که در زبان عرفا به آن آنچنان که‌