حماسی مثل فردوسی است که دارد حرف می‌زند ، یا فلان مرد آزادیخواه که جز آزادی چیزی سرش نمی‌شود دارد حرف می‌زند ، یک جای دیگر را که مطالعه‌ می‌کند ، خیال می‌کند یک عابد گوشه‌نشین و یک زاهد گوشه‌گیر و یا یک راهب‌ دارد حرف می‌زند . همه ارزشهای انسانی را [ در علی ( ع ) می‌بینیم ] ، چون‌ سخن ، نماینده روح گوینده است . ببینید علی چقدر بزرگ است و ما چقدر کوچک ! تا حدود پنجاه سال پیش که گرایش جامعه ما در مسائل دینی و مذهبی فقط روی ارزش زهد و عبادت بود ، وقتی واعظی بالای منبر می‌رفت کدام قسمت از نهج‌البلاغه ر ا می‌خواند ؟ حدود ده تا بیست خطبه بود که معمول بود خوانده‌ شود . کدام خطبه‌ها ؟ خطبه‌های زهدی و موعظه‌ای نهج‌البلاغه ، [ مانند این‌ خطبه که اینطور شروع می‌شود : ] « ایها الناس انما الدنیا دار مجاز ، و الاخرش دار قرار ، فخذوا من ممرکم لمقرکم » [١] . باقی خطبه‌های‌ نهج‌البلاغه مطرح نبود ، چون اصلا جامعه نمی‌توانست آنها را جذب کند .
جامعه به سوی یک سلسله ارزشها گرایش پیدا کرده بود و [ فقط ] همان‌ قسمت نهج‌البلاغه که در جهت آن گرایشها و ارزشها بود ، معمول بود . صد سال می‌گذشت و شاید یک نفر پیدا نمی‌شد که " فرمان امیرالمؤمنین به‌ مالک اشتر " را که خزانه‌ای از دستورهای اجتماعی و سیاسی است بخواند ، چون اصلا روح جامعه این نشاط و این موج را نداشت . مثلا آنجا که علی ( ع ) می‌گوید : « فانی سمعت رسول الله ( ص ) یقول فی غیر موطن " لن تقدس‌ امة لا یؤخذ للضعیف فیها حقه من القوی »

[١] نهج البلاغه عبده ، خطبه . ٢٠١