علی ( ع ) انسان کامل است ، برای اینکه " همه ارزشهای انسانی " ، " در حد اعلی " و به طور " هماهنگ " در او رشد کرده است ، یعنی هر سه‌ شرط [ مذکور ] را داراست .
مسئله هماهنگی را باید یک مقدار توضیح دهم . جزر و مد دریا را دیده‌اید و یا حداقل شنیده اید . دریا دائما در حال جزر و مد است [١] ، گاهی از این طرف و گاهی از آن طرف کشیده می‌شود و دائما خروشان است . روح انسان‌ و به تبع آن ، جامعه انسانی ، این حالت جزر و مدی را که در دریا هست‌ داراست . روح انسان دائما در حال جزر و مد است ، از این طرف و آن طرف‌ کشیده می‌شود . جامعه‌ها نیز گاهی به این طرف و آن طرف کشیده می‌شوند .
البته منشأ کشیده شدن جامعه‌ها ممکن است افراد یا جریانهای دیگری باشد ولی این قضیه هست .
حتی ارزشهای انسانی انسان هم همینطور است [٢] یعنی شما افرادی را می‌بینید که واقعا گرایششان گرایش انسانی است ، اما گاهی در جهت یک‌ گرایش از گرایشهای انسانی ، " مد " پیدا می‌کنند و کشیده می‌شوند ، به‌ طوری که همه ارزشهای دیگر فراموش می‌شود . اینها مثل همان آدمی می‌شوند که‌ فقط گوش یا بینی یا دستش رشد کرده است .
این یک نکته‌ای است که غالبا جامعه‌ها از راه گرایش

[١] می‌گویند و از قدیم هم این مطلب را کشف کرده بودند که جاذبه ماه‌ بر جزر و مد دریاها تأثیر دارد . [٢] ما فعلا به آن کششهای خاکی و حیوانی کاری نداریم .