هم پست‌تر هستند . مگر می‌شود انسان واقعا از نظر روحی تبدیل به یک حیوان‌ شود ؟ بله ، چون شخصیت انسان به خصائص اخلاقی و روانی اوست . اگر خصائص اخلاقی و روانی یک انسان ، خصائص و اخلاقی [١] یک درنده بود ، خصائص و اخلاقی یک بهیمه بود ، او واقعا مسخ شده است ، یعنی روحش‌ حقیقتا مسخ و تبدیل به یک حیوان شده است . جسم خوک با روح آن تناسب‌ دارد و انسان ممکن است تمام خصلتهایش خصلتهای خوک باشد . اگر انسانی‌ اینگونه باشد ، از انسانیت منسلخ شده و در معنی و باطن و [ نزد ] چشم‌ حقیقت‌بین و در ملکوت ، واقعا یک خوک است و غیر از این چیزی نیست .
پس انسان معیوب ، گاهی به مرحله انسان مسخ شده می‌رسد . ما اینها را کمتر می‌شنویم و شاید بعضی خیال کنند اینها مجاز است و دیرتر باورشان‌ بیاید ، ولی حقیقت است .
شخصی می‌گوید : با امام زین‌العابدین ( ع ) در صحرای عرفات بودیم . از آن بالا که نگاه کردم ، دیدم صحرا از حاجی موج می‌زند . به امام عرض کردم‌ : ما اکثر الحجیج الحمد لله چقدر امسال حاجی زیاد است . امام فرمود : " « ما اکثر الضجیج و اقل الحجیج » " [٢] چقدر فریاد زیاد است و چقدر حاجی کم است . آن شخص می‌گوید من نمی‌دانم امام چه کرد و چه بینشی به من‌ داد و چه چشمی را در من بینا کرد که وقتی به من گفت حالا نگاه کن ، دیدم‌ صحرایی است پر از حیوان ، یک باغ وحش‌کامل که فقط یک عده انسان هم در

[١] [ صفت نسبی است ، به معنای آنچه مربوط و منسوب به اخلاق است ] . [٢] بحار ، ج ٢٤ ، ص . ١٢٤