کند ، پایان این راه این است که پرده میان او و خدا به کلی برداشته‌ می‌شود و به تعبیر خودشان به خدا می‌رسد . در قرآن مسئله " لقاءالله " مطرح است و عرفا درباب لقاءالله خیلی سخن گفته‌اند که داستان مفصلی دارد و من عجالتا نمی‌خواهم در موضوع لقاءالله وارد شوم که آیا این حرف‌ می‌تواند معنی داشته باشد یا نه . ولی به هر حال ، عارف نمی‌گوید که من به‌ جائی برسم که جهانی از اندیشه شوم ، آئینه‌ای شوم که جهان در من منعکس‌ شود ، می‌گوید می‌روم تا به مرکز جهان برسم : " « یا ایها الانسان انک‌ کادح الی ربک کدحا فملاقیه »" [١] به آنجا که رفتی و رسیدی ، همه چیز هستی و همه چیز داری ، العبودیة جوهرش کنهها الربوبیه همه چیز داری ولی‌ هیچ چیز را نمی‌خواهی ، معما این است . به مقامی می‌رسی که همه چیز به تو می‌دهند و تو به هیچ چیز اعتنا نداری جز به خود او . ابوسعید ابی‌الخیر چه‌ شیرین می‌گوید : آن کس که تو را شناخت جان را چه کند فرزند و عیال و خانمان را چه‌ کند

دیوانه کنی هر دو جهانش بخشی

دیوانه تو هر دو جهان را چه کند

اول [ شناسنده‌ات را ] دیوانه خودت می‌کنی و بعد هر دو جهان را به او می‌دهی ، اما زمانی هر دو جهان را به او می‌دهی که او اصلا آنها را نمی‌خواهد . تا روزی که تو را نشناخته ، همه چیز می‌خواهد ولی در آن موقع به او نمی‌دهی . وقتی که تو را شناخت ، همه چیز را به او می‌دهی ولی او در این‌ هنگام به هیچ چیز اعتنا ندارد ، چون تو را پیدا کرده است ، دیگر نه دنیا را می‌خواهد و نه آخرت را ، تو [ را می‌خواهد که ] مافوق دنیا و آخرت‌ هستی .

[١] سوره انشقاق ، آیه [٦]