انسان کامل - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٨
بیشتر از ما و شما خدا را میشناسد ، چندین هزار سال هم خدا را عبادت
کرده است . قرآن به ما میگوید به ملائکه ایمان بیاورید . آیا شیطان ،
ملائکه را میشناسد یا نه ؟ سالها ، بلکه هزارها سال با ملائکه هم صف بوده
و در یک کلاس کار میکردهاند ، از من و شما ، جبرئیل را بهتر میشناسد .
پیغمبران را چطور ؟ آیا پیغمبران را میشناسد و میداند که اینها پیغمبرند
یا نه ؟ همه را از ما بهتر میشناسد . معاد را چطور ؟ خودشهمیشه با خدا
راجع به قیامت صحبت میکند ، معاد را هم کاملا میشناسد ولی در عین حال
چرا قرآن ، شیطان را کافر میخواند ؟ میفرماید : « و کان من الکافرین » [١] . اگر ایمان آنچنانکه فلاسفه گفتهاند فقط شناخت میبود ، شیطان باید
اول مؤمن باشد ولی شیطان ، مؤمن نیست . چون او شناسنده جاحد است ، یعنی
میشناسد ولی در عین حال عناد و مخالفت میورزد ، در مقابل حقیقتی که
میشناسد ، تسلیم نیست ، گرایش به آن حقیقت ندارد ، علاقه به آن حقیقت
ندارد ، حرکت به سوی آن حقیقت ندارد . پس ایمان ، فقط شناخت نیست .
پس اینکه بسیاری از حکمای ما در [ تفسیر ] این سوره مبارکه که میفرماید
: " « و التین و الزیتون ٠ و طور سینین ٠ و هذا البلد الامین ٠ لقد خلقنا
الانسان فی احسن تقویم ٠ ثم رددناه اسفل سافلین ٠ الا الذین امنوا و عملوا
الصالحات »" [٢] میگویند : " « الا الذین امنوا »" یعنی حکمت
نظری و " « عملوا الصالحات »" یعنی حکمت عملی ، صحیح نیست . چیزی
بالاتر از حکمت نظری در " « الا الذین امنوا »"
[١] سوره ص ، آیه . ٧٤ [٢] سوره تین ، آیات ١ تا [٦]