انسان کامل - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥١
این را بعد شرح میدهیم . مکتب دیگر ، مکتب اهل حدیث است . اخباریون و اهل حدیث ، عقل را با این همه ارزش فراوانی که [ حکما ] برای آن قائل هستند ، انکار میکنند ، یعنی میگویند آنقدرها هم که شما برای عقل ارزش قائل هستید ، ارزش ندارد . بیش از اینها ، در عصر جدید مکتب حسیون بر ضد مکتب عقلیون قیام کرد . در این سه چهار قرن اخیر ، مکتب حسیون بیشتر رونق داشت . حسیون گفتند : عقل این همه ارزشی را که شما برایش قائل هستید ، ندارد ، عقل خیلی اهمیت ندارد ، نوکر حس است ، اصل در انسان ، حواس و محسوسات انسان است . عقل حداکثر کاری که میتواند بکند این است که در مورد فرآوردههای حواس یک عملیاتی انجام دهد . شما کارخانهای را در نظر بگیرید که در آن کارخانه مواد خامی وارد میشود . بعد دستگاههای کارخانه ، آن مواد را تجزیه میکنند . اگر کارخانه ریسندگی و بافندگی است ، مثلا اول پنبهها را پاک میکنند ، بعد رشته میکنند و بعد آنها را به شکل خاصی میبافند . عقل ، کارخانهای است که کاری از آن ساخته نیست ، مگر اینکه روی مواد خامی که از راه حس بدست آمده است ، عملیاتی انجام دهد . ولی البته مکتب عقلیون به کلی از اعتبار نیفتاده است ، باز مکتب عقلیون سرپای خود ایستاده است که حال نمیخواهم بحث عقلیون را در مقابل غیر عقلیون به طور تفصیل مطرح کنم ، بلکه میخواهم نظر اسلام را بیان کنم .