فطرت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٩

محتوای تورات چیست ، هیچ چیز نمی‌داند ، شاید یک چیزهایی را خیال بکند در تورات است که در تورات نیست ، و چیزهایی را که در تورات هست او خبر ندارد که وجود دارد . اینقدر بی اطلاع است . حدیث چنین است : شخصی از امام صادق علیه‌السلام سؤال کرد که توده عوام چه تقصیری دارند ؟ خود قرآن قبول می‌کند که اینها مردم جاهل و بی معرفتی بوده‌اند ، هر چه بر سر اینها آوردند علما آوردند ، پس همه نکوهشها باید متوجه علما باشد ، مردم عوام که عذری ندارند ، اینها باید معذور عندالله باشند ، چرا قرآن‌ از اینها انتقاد می‌کند ؟ امام آنجا یک بحث مفصلی می‌فرمایند که من در یکی از سخنرانیهایی که در آن انجمن ماهانه دینی در حدود پانزده سال پیش‌ می‌کردیم ، [١] قسمتهای زیادی از این حدیث را آوردم . امام در آنجا یک‌ بحث بسیار عالی را طرح می‌کند ، علما را تقسیم می‌کند که چگونه هستند و چگونه نیستند و علمای سوء چنین‌اند و علمای غیر سوء چنین ، علمایی که بد از کار در می‌آیند ضررشان بر اسلام از لشکر یزید بن معاویه بر حسین بن علی‌ ( ع ) بیشتر است و . . .
غرض اینکه می‌رسد به اینجا : و اما توده عوام . امام می‌فرماید : نه ، چنین نیست . یک مسائلی هست که اینها درس خواندن نمی‌خواهد که بگوییم‌ چون درسش را نخوانده‌اند پس معذورند . در برخی مسائل ، عوام معذورند ، مسائلی است که باید درسش را بخوانند ، درسش را نخوانده‌اند ، دیگران‌ مانع شده‌اند درس بخوانند ،