فطرت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٢
ستارگان ، کوه ، دریا ، گیاه ، حیوان و . . . ، ولی آیات انفسی یعنی
آنچه در ضمیر خود انسان وجود دارد ، و قرآن برای آیات انفسی اهمیت
بیشتری از آیات آفاقی قائل است ، و این اصطلاح " آفاق و انفس " هم از
خود قرآن گرفته شده است که فرموده : « سنریهم آیاتنا فی الافاق و فی
انفسهم حتی یتبین لهم انه الحق »[١] ، و چنانکه گفتیم " آفاق و انفس
" که بعد در اصطلاح علمای اسلامی آمد از قرآن اقتباس شده است .
ببینید [ اسلام ] تا کجا برای انسان اصالت قائل شده است که برای او
یک ضمیر باطن فطری قائل است : « و یثیروا لهم دفائن العقول » . و فی
ک ضمیر باطن فطری قائل است : « و یثیروا لهم دفائن العقول » . « و فی²
الارض آیات للموقنین و فی انفسکم ا فلا تبصرون »[ و در زمین نشانههایی
برای یقین کنندگان است ] و در خود شما ، آیا نمیبینید ؟ و چرا نمیبینید
؟ این هم جمله نهجالبلاغه .
جملهای در صحیفه سجادیه است . این جمله هم اتفاقا در اولین دعای صحیفه
سجادیه است که دعایی است که با حمد و ثنای الهی شروع میشود و همه آن
دعای حمد است . در همان اوایل این دعا این چند جمله آمده است : « ابتدع
بقدرته الخلق ابتداعا » ابداع کرد با قدرت خود ، خلق و آفرینش را ،
ابداع کردنی . گفتیم " ابداع " یعنی خلقتی نه از روی یک مثال و تقلید
، که عرض کردیم بشر هم در عالم خودش و در حد خودش نوعی آفرینندگی دارد
ولی آفرینندگی بشر ، گر چه اسمش را " ابداع " بگذاریم باز از روی یک
مثال ( طبیعت و خلقت ) است اما خداوند متعال که خالق عالم است ، قبل
از او چیزی نبوده که از روی یک نقشه خلق بکند .
[١] فصلت / . ٥٣