این است که دین یا خصوص توحید که در این باره در بحث " « فاقم وجهک‌ للدین حنیفا »" بحث خواهیم کرد از نظر ادراکی یعنی از نظر فکری برای‌ بشر فطری است ، یعنی یک فکری است که عقل انسان بالفطره آن را می‌پذیرد و برای پذیرفتنش نیاز به تعلیم و تعلم و مدرسه نیست ، [ و به طور کلی ] هر چه را که ما از نظر ادراک بگوییم " فطری " معنایش این است که یا دلیل نمی‌خواهد و بدیهی اولی است و یا از قضایایی است که اگر هم دلیل‌ می‌خواهد دلیلش همیشه همراهش هست ، " قضایا قیاساتها معها " است ، چون دلیلش همیشه همراهش هست باز هم نیازی به اینکه معلمی در مدرسه آن‌ را به انسان آموخته باشد نیست . این را ما می‌گوییم ادراک فطری ، که‌ مربوط به عالم فکر و ادراک و عقل می‌شود . حال برای این ، باز نمونه‌ای از حدیث بیاورم .
حدیثی است در تفسیر صافی از امام عسکری ( ع ) ، حدیث بسیار مفصلی‌ است ، گر چه سند آن چندان معتبر نیست ولی مضامین حدیث مضامینی است که‌ شیخ انصاری می‌گوید از مضامین این حدیث علائم صحت نمودار است ، خیلی‌ جالب هم هست ، در ذیل آیه "« و منهم امیون لا یعلمون الکتاب الا امانی‌ " [١] است . قرآن توده بی سواد یهودی را انتقاد می‌کند ، یعنی علاوه‌ بر انتقاد از احبار و علمایشان ، می‌فرماید : « و منهم امیون لا یعلمون‌ الکتاب الا امانی »گروهی از اینها هم یک مردم امی بی سوادی هستند که از توراتشان جز یک سلسله آرزوها و خیالات خبری ندارند مثل توده مسلمان‌ امروز همینقدر می‌داند که یک توراتی هست اما اگر بگویید

[١] بقره / . ٧٨