« و اخترعهم علی مشیته اختراعا » آنها را بر طبق مشیت خودش اختراع‌ کرد اختراع کردنی . " اختراع " نیز همان معنای " ابداع " را می‌رساند یعنی [ فقط ] از ناحیه خداوند ، اختراع است ، چنانکه مثلا ضبط صوت را یک کسی ابتدا می‌گوییم اختراع کرده ، بعد دیگران هر چه می‌آیند می‌سازند دیگر عمل اینها اختراع شمرده نمی‌شود .
« ثم سلک بهم طریق ارادته و بعثهم فی سبیل محبته » . بعد که اینها را آفرید ، اینان را راه برد [١] و به راه انداخت در طریق اراده خودش .
به قرینه جمله بعدی معنایش این است : در طریق اینکه خلق ، او را اراده‌ کنند نه در طریقی که او اراده کرده است در راهی که او را می‌خواهند ، آنها را به راه انداخت و به حرکت درآورد . جمله بعد مطلب را بیشتر روشن می‌کند : « و بعثهم فی سبیل محبته » خلق را در راه محبت خودش‌ برانگیخت ( خیلی جمله عجیبی است ) یعنی اصلا تمام این حرکتها و جنبشهای‌ خلق ، چه خودشان بفهمند و چه خودشان نفهمند ، در طریق محبت خداست . در مسأله عشق یک بحثهایی طرح کردیم ، [ گفتیم ] حتی آن کسی هم که غیر خدا را می‌جوید ، محرک اصلی‌اش جستجوی خداست ، اشتباه مصداق کرده . حال ، کلمه " خلق " که در ابتدای این جمله بود : " « ابتدع بقدرته الخلق » " ممکن است مقصود از آن ، مطلق خلق و آفرینش باشد که قهرا شامل انسان‌ هم می‌شود . در این صورت معنای جمله این است که تمام دار وجود در طریق‌ محبت الهی در حرکت است ، آن گیاه هم که حرکت می‌کند جز عشق او چیزی در سر ندارد ، آن سنگ

[١] " سلک " سلوک کردن و راه رفتن است . " سلک " وقتی با " ب " " باء تعدیه ) ذکر می‌شود یعنی راه بردن .