فطرت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٢

ابتدایی ابتدایی ، با فطرت خودش اینجور حکم می‌کند ، یعنی این ساده‌ترین‌ مسائل است . این یک جهت .
جهت دوم اینکه آیا انسانهای ابتدایی همین نظم حیرت انگیز را در عالم‌ نمی‌دیدند ؟ انسان ابتدایی درخت نمی‌کاشت ؟ وقتی که می‌دید یک هسته‌ای ، یک شی‌ء خیلی ساده‌ای زیرزمین می‌رود ، بعد به صورت درختی در می‌آید و بعد اینهمه برگها ، گلها ، شکوفه‌ها و میوه‌ها می‌دهد ، اینها تعجبش را بر نمی‌انگیخت ؟ آیا تشکیلات وجود خودش را نمی‌دید ؟ همین نظمها حیرت بشر اولیه را بر نمی‌انگیخت که بگوییم همینها [ موجب گرایش انسان به خدا و مذهب بوده است ؟ ] حال شما بگویید غلط ، من می‌گویم آیا اینها برای‌ اینکه این فکر را در بشر به وجود بیاورد کافی نبوده ؟ چطور با بودن‌ اینهمه مبنا برای فکر بشر ، [١] با باز بودن چنین درهای منطقی و فکری ، ما اینها را ندیده بگیریم ، بعد بگوییم آیا ترس سبب شد که بشر به فکر خدا افتاد ؟ آیا جهل و نشناختن علل [ حوادث ] سبب شد ؟ اینکه [ مردگان‌ را ] خواب می‌دیده و به دوگانگی روحها رسیده سبب شد ؟ . . . وقتی که‌ یکچنین دری باز است این چه جنونی است و چه علتی دارد که انسان برود دنبال اینها ؟ ! و نباید برود ، یعنی یکچنین مبنای فکری و منطقی داشته‌ است . اولا برای بشر ابتدایی هم این مقدار کافی است [ برای اینکه فکر خدا برای او پیدا شود ، ] و ثانیا تاریخ نشان می‌دهد که در همان دوره‌هایی‌ هم که اینها می‌گویند " دوره ما قبل تاریخ " - آن مقداری که آثار تاریخی‌ هست -